کم شنوایی و آلزایمر

کم شنوایی یکی از شایع ترین اختلالات حسی در جهان است که شیوع آن با افزایش سن به طور قابل توجهی افزایش می یابد. بسیاری از سالمندان کاهش شنوایی را بخشی طبیعی از روند پیری می دانند و برای درمان آن اقدامی انجام نمی دهند با این حال پژوهش های علمی در سال های اخیر نشان دادند که کم شنوایی تنها به کاهش دریافت صدا محدود نمی شود بلکه می تواند پیامدهای جدی تری مانند افت عملکرد شناختی ،زوال عقل، بیماری آلزایمر به دنبال داشته باشد به همین دلیل ارتباط کم شنوایی و آلزایمر به یکی از موضوعات مهم در حوزه سلامت سالمندان تبدیل شده است.

آلزایمر چیست و چرا اهمیت دارد؟

بیماری آلزایمر شایع ترین علت زوال عقل یا دمانس در سالمندان است و با علائمی مانند کاهش حافظه، اختلال در تمرکز ،مشکلات گفتاری، کاهش توانایی تصمیم گیری و اختلال در انجام فعالیت های روزمره شناخته می شود این بیماری ماهیت پیشرونده دارد و با گذشت زمان باعث وابستگی بیشتر فرد به اطرافیان می شود. با توجه به نبود درمان قطعی برای آلزایمر شناسایی و کنترل عوامل خطر نقش بسیار مهمی در پیشگیری و یا به تعویق انداختن روند بیماری دارد.

آیا کم شنوایی خطر ابتلا به آلزایمر را افزایش می دهد؟

مطالعات اپیدمیولوژیک متعدد نشان دادند که کم شنوایی به ویژه در صورت درمان نشدن با افزایش خطر شناختی و آلزایمر همراه است. بر اساس گزارشات علمی منتشر شده توسط سازمان بهداشت جهانی کم شنوایی یکی از مهمترین عوامل خطر قابل اصلاح در بروز زوال عقل محسوب می شود. این موضوع اهمیت ویژه ای دارد زیرا برخلاف بسیاری از عوامل خطر آلزایمر کم شنوایی قابل تشخیص و درمان است.

مکانیسم های احتمالی ارتباط کم شنوایی و آلزایمر

پژوهشگران چندین مکانیسم را برای توضیح این ارتباط مطرح کردند:

۱ـ کاهش تحریک مغزی

شنوایی نقش مهمی در تحریک مداوم مغز دارد زمانی که ورودی های شنیداری کاهش می یابد نواحی مغزی مرتبط با پردازش صدا و گفتار فعالیت کمتری خواهند داشت این کاهش فعالیت می تواند به مرور زمان باعث تغییرات ساختاری و عملکردی در مغز شود و زمینه ساز افت شناختی گردد.

۲ـ افزایش بار شناختی

افراد کم شنوا برای درک گفتار به ویژه در محیط های شلوغ نیاز به تلاش ذهنی بیشتری دارند این تلاش مداوم باعث می شود منابع شناختی مغز که باید صرف حافظه ،یادگیری و تفکر شود به پردازش صدا اختصاص یابد در بلند مدت این افزایش بار شناختی می تواند به کاهش عملکرد ذهنی منجر شود.

۳ـ انزوای اجتماعی و افسردگی

کم شنوایی درمان نشده اغلب باعث کاهش تعاملات اجتماعی ،گوشه گیری، احساس تنهایی و افسردگی می شود. انزوای اجتماعی یکی از عوامل خطر مهم و شناخته شده در بروز آلزایمر و زوال عقل است. کاهش ارتباطات اجتماعی می تواند روند افت شناختی را تسریع کند.

نقش تشخیص زود هنگام کم شنوایی

تشخیص زود هنگام کم شنوایی به ویژه در سالمندان اهمیت بسیار زیادی دارد .انجام ارزیابی های دوره ای شنوایی می تواند به شناسایی کاهش شنوایی در مراحل اولیه کمک کند. در این مراحل مداخلات درمانی موثرتر بوده و می توان از پیامدهای شناختی بعدی جلوگیری کرد.

تاثیر درمان کم شنوایی بر سلامت شنا های

استفاده از سمعک و سایر روش های توانبخشی شنوایی نه تنها کیفیت شنیدن صداها را بهبود می بخشد بلکه می تواند نقش محافظتی در برابر افت شنوایی داشته باشد. مطالعات نشان دادند سالمندانی که از سمعک استفاده می کنند در مقایسه با افراد کم شنوایی درمان نشده عملکرد شناختی بهتری دارند و سرعت پیشرفت زوال ذهنی در آنها کمتر است. درمان کم شنوایی می تواند تعاملات اجتماعی را افزایش داده و فشار شناختی وارد بر مغز را کاهش دهد.

نقش خانواده و مراقبین

خانواده ها نقش مهمی در شناسایی علائم اولیه کم شنوایی و افت شناختی دارند. بی توجهی به شکایت سالمندان، نشنیدن صداها یا مشکلات ارتباطی می تواند باعث تاخیر در تشخیص شود . آگاهی خانواده و تشویق سالمندان به انجام تست های شنوایی و استفاده از سمعک گام موثری در پیشگیری از عوارض شناختی است.

علائم هشدار دهنده ای که نباید پشت گوش انداخته شود

۱ـ علائم هشدار دهنده مرتبط با شنوایی:

ـ درخواست مکرر از دیگران برای تکرار صحبت ها
ـ مشکل در درک گفتار به ویژه در محیط های شلوغ
ـ افزایش بیش از حد صدای تلویزیون
ـ اجتناب از مکالمات گروهی به دلیل سختی در شنیدن
ـ احساس شنیدن اصوات به صورت نامفهوم

۲ـ عوامل هشدار دهنده شناختی و رفتاری:

ـ کاهش تمرکز و حواس پرتی در مکالمات
ـ فراموشی های مکرر به ویژه در مکالمات روزمره
ـ خستگی ذهنی پس از صحبت کردن یا گوش دادن
ـ کاهش مشارکت اجتماعی و گوشه گیری
ـ تحریک پذیری یا تغییرات خلقی بدون دلیل مشخص

آیا استفاده از سمعک راه حل پیشگیری از آلزایمر می باشد؟

استفاده از سمعک یک راهکار موثر و علمی برای کاهش خطر افت شناختی و آلزایمر در افراد کم شنوا محسوب می شود اگرچه سمعک درمان آلزایمر نیست اما با کاهش بار شناختی، افزایش تعاملات اجتماعی و حفظ فعالیت مغز می تواند نقش مهمی در پیشگیری و سلامت شناختی سالمندان ایفا کند به همین دلیل تشخیص زود هنگام کم شنوایی و شروع به موقع استفاده از سمعک اقدامی هوشمندانه برای حفظ سلامت مغز است.