کم شنوایی و ناشنوایی یک طرفه نوعی از کم شنوایی حسی عصبی است که در آن فرد تنها در یک گوش دچار کم شنوایی می شود در حالی که شنوایی گوش مقابل نرمال می باشد. این نوع کم شنوایی می تواند مادرزادی یا اکتسابی باشد و تاثیرات متعددی بر گفتار و یادگیری و تعاملات اجتماعی و کیفیت زندگی افراد به ویژه کودکان داشته باشد. بسیاری از افراد مبتلا به کم شنوایی یک طرفه ممکن است درک ضعیفی از گفتار در محیط های پر سر صدا و مشکل در جهت یابی صدا و مشکلات تحصیلی را تجربه کنند . کم شنوایی یک طرفه از لحاظ میزان می تواند در انواع خفیف، متوسط، شدید و عمیق باشد و از نظر زمان بروز اکتسابی یا مادرزادی باشد.
طبق گزارش ارائه شده در کم شنوایی یک طرفه در ویکی پدیا، کم شنوایی یک طرفه (Unilateral Hearing Loss) در میان کودکان، بین ۳ تا ۶٫۳ درصد موارد شنوایی را درگیر می کند. این اختلال پیامدهای قابل توجهی، از جمله مشکلات در درک گفتار در محیط های پر سر و صدا، جهت یابی صدا و پیامدهای تحصیلی را برجای می گذارد.
در این مقاله به بررسی علل، تشخیص پیامدهای عملکردی و اجتماعی و مداخلات درمانی مناسب برای این کم شنوایی در گروه های سنی مختلف پرداخته می شود و انواع سمعک مناسب کم شنوایی یک طرفه نیز معرفی می شود.
علت کم شنوایی یک طرفه در اطفال
مطالعات مختلف نشان می دهد که حدود ۵ درصد از نوزادان مبتلا به کم شنوایی یک طرفه هستند و علل کم شنوایی یکطرفه عبارتند از:
1. علل مادرزادی
- عفونت های داخل رحمی CMV یا سیتومگالوویروس
- نقص های ژنتیکی مانند جهش در ژن GJB2
- ناهنجاریهای ساختاری گوش داخلی
2. علل اکتسابی
- مننژیت
- ضربات مغزی یا ضربه به سر
- عفونت های ویروسی یا باکتریایی مثل اوریون ,سرخک و سرخجه
- مصرف داروهای اتوتوکسیک
شایع ترین کم شنوایی یک طرفه در کودکان ناشی از ابتلا به بیماری اوریون در دوران کودکی می باشد که می تواند کم شنوایی یک طرفه در میزان های مختلف خفیف، شدید یا عمیق ایجاد کند.
علت کم شنوایی یک طرفه در بزرگسالان
در میان بزرگسالان شیوع اختلال کم شنوایی یکطرفه با افزایش سن و در اثر عوامل محیطی، دارویی یا عصبی افزایش می یابد. از جمله علل کم شنوایی و ناشنوایی یکطرفه در بزرگسالان عبارتند از:
- تومور نورینوم آکوستیک
- بیماری منیر
- ترومایا شکستگی جمجمه ۴ـسکته یا آسیب های مغزی
- بیماری های خود ایمنی گوش
- کاهش شنوایی ناگهانی یا سکته های گوشی
شایع ترین علت کم شنوایی یک طرفه در بزرگسالان ابتلا به سکته های گوشی یا کاهش شنوایی ناگهانی می باشد.
عوارض کم شنوایی یک طرفه در کودکان
- اختلال در جهت یابی صدا
- کاهش درک گفتار در محیط های شلوغ
- اختلال در رشد زبان و تاخیر در گفتار
- عملکرد تحصیلی پایین نسبت به همسالان
- کاهش اعتماد به نفس و تعاملات اجتماعی
عوارض کم شنوایی یک طرفه در بزرگسالان
- اختلال در ارتباطات روزمره ۲ـافزایش بار روانی و استرس شغلی
- خطر افسردگی یا گوشه گیری اجتماعی
- کاهش کیفیت زندگی به ویژه در محیط های شلوغ
تشخیص کم شنوایی یک طرفه
عمده تشخیص در کودکان و بزرگسالان شامل ارزیابی های شنوایی سنجی دقیق و کامل می باشد.
- ادیومتری تن خالص یا PTA (Pure Tone Audiometry): که بیشتر در بزرگسالان مورد استفاده قرار می گیرد.
- آزمون های تمپانومتری و رفلکس آکوستیک
- تست های OAE, ABR : که بیشتر ویژه نوزادان و کودکان می باشد که قادر به همکاری با اودیولوژیست نمی باشند.
- روش های تصویربرداری ام آر آی برای بررسی ضایعات مغزی مثل تومورها که باعث کم شنوای یک طرفه شده باشند.
درمان کم شنوایی یک طرفه
درمان شامل دو دسته درمان های غیر دارویی و درمان های دارویی و جراحی می باشد. درمان های دارویی بیشتر در کم شنوایی های یک طرفه اکتسابی مثل کاهش شنوایی ناگهانی یا سکته گوشی و یا وجود تومور در عصب شنوایی و یا در کودکان روش جراحی کاشت حلزون در کم شنوایی های عمیق می باشد. در سکته های گوشی بیشتر از کورتون درمانی و داروهای کورتیکواستروئید استفاده می شود.
سمعک مناسب کم شنوایی یکطرفه
درمان های غیر دارویی برای کم شنوایی یک گوش بیشتر شامل استفاده و تجویز انواع سمعک و وسایل کمک شنیداری می باشد.
شایع ترین نوع سمعک که در کم شنوایی یک طرفه مورد استفاده قرار می گیرد سمعک های کراس می باشد. سمعک های استخوانی نیز در کم شنوایی یک طرفه که ناهنجاری کانال گوش خارجی وجود داشته باشد مورد استفاده قرار می گیرد.
در کودکان تشخیص و درمان کم شنوایی یک طرفه بسیار حیاتی و مهم می باشد چرا که باعث تاخیر در رشد زبان و گفتار کودک خواهد شد. در بزرگسالان تمرکز بیشتر بر سازگاری اجتماعی شغلی و کیفیت زندگی است انتخاب نوع وسیله کمک شنوایی بسته به سن، سبک زندگی و ترجیح بیمار متفاوت است بنابراین حتما قبل از خرید سمعک با انواع سمعک آشنا شوید.
پیشگیری از کم شنوایی یک طرفه در کودکان
۱ـ غربالگری شنوایی نوزادان
مهمترین نکته برای پیشگیری و تشخیص به موقع کم شنوایی یک طرفه در کودکان انجام تست های غربالگری شنوایی در بدو تولد نوزاد می باشد. این تست شامل تست OAE و تست AABR می باشد که در مراحل مختلف بدو تولد و تا سه ماهگی قابل انجام و پیگیری می باشد.
۲ـ واکسیناسیون
تجویز واکسن های مناسب برای کودک شامل اوریون، سرخک، سرخجه، واکسن های پنموکوک و مننگوکوک خطر ابتلا به کم شنوایی یک طرفه ناشی از بیماری ویروسی را در کودکان کاهش می دهد.
۳ـ پیشگیری از عفونت های دوران بارداری
آزمایش و مراقبت از مادر برای جلوگیری از ابتلا به سیتومگالوویروس بسیار اهمیت دارد چرا که باعث آسیب به شنوای جنین خواهد شد.
۴ـ پیشگیری از آسیب های فیزیکی
آموزش به والدین درباره مراقبت از نوزادان و کودکان برای جلوگیری از زمین خوردن یا ضربه به سر که ممکن است منجر به آسیب عصب شنوایی شود.
۵ـ محدود کردن مصرف داروهای اتوتوکسیک در دوران بارداری
داروهای اتوتوکسیک داروهایی هستند که اثر سمی روی گوش داخلی و عصب شنوایی دارند و مصرف خودسرانه آنها توسط مادر باردار می تواند باعث آسیب شنوایی در جنین شود. عمده ترین این داروها آنتی بیوتیک های آمینوگلوکوزیدی مثل جنتامایسین، کانامایسین، استرپتومایسین و یا استفاده از داروها شیمی درمانی می باشد.
پیشگیری از کم شنوایی یک طرفه در بزرگسالان
۱ـ محافظت در برابر صداهای بلند و ناهنجار
افرادی که در محیط های صنعتی و شلوغ فعالیت دارند لازم است با استفاده از محافظ های شنوایی یا قالب های ضد صوت که در کلینیک های شنوایی سنجی قابل سفارش می باشند از ورود اصوات بلند به گوش خود جلوگیری کرده و محافظت کنند چرا که به مرور زمان با قرارگیری در معرض اصوات بلند باعث آسیب به عصب شنوایی خواهد شد که غیر قابل بازگشت می باشد.
۲ـ مدیریت بیماری های زمینه ای
شامل کنترل و مدیریت بیماری هایی مثل دیابت، فشار خون بالا و اختلالات خود ایمنی می باشد که ممکن است منجر به آسیب به عروق گوش داخلی شود.
۳ـ پیگیری فوری کم شنوایی ناگهانی
در صورتی که فردی به صورت ناگهانی دچار کم شنوایی به درجات مختلف در یکی از گوش های خود شد بایستی سریعاً به صورت اورژانسی تا ۷۲ ساعت اولیه جهت درمان با کورتون به کلینیک های شنوایی یا گوش و حلق و بینی مراجعه نماید چرا که با طولانی شدن این مدت در صورت عدم مراجعه ممکن است کم شنوایی یک طرفه ثابت بماند و غیر قابل بازگشت باشد.
سوالات متداول
۱. آیا کم شنوایی یک طرفه نیاز به استفاده از سمعک دارد؟
بله، بسیاری از افراد مبتلا به کم شنوایی یک طرفه، به ویژه کودکانی که در سن رشد زبان و گفتار قرار دارند، ممکن است به سمعک های مخصوص مثل سمعک کراس یا سمعک استخوانی نیاز داشته باشند. نوع سمعک بر اساس شدت کم شنوایی، سبک زندگی و ترجیح بیمار توسط شنوایی شناس انتخاب می شود.
۲. هزینه یا قیمت سمعک برای کم شنوایی یک طرفه چقدر است؟
قیمت سمعک بسته به نوع، برند، تکنولوژی و امکانات آن متفاوت است. به طور کلی، سمعک هایی که برای کم شنوایی یک طرفه تجویز می شوند مانند سمعک کراس یا سمعک های استخوانی، ممکن است قیمت بالاتری نسبت به سمعک های معمولی داشته باشند. برای مشاهده دقیق قیمت سمعک در برندها و مدل های مختلف کلیک کنید.
3. اگر کم شنوایی فقط در یک گوش باشد، چه مشکلاتی برای فرد ایجاد می کند؟
کم شنوایی یک طرفه می تواند باعث مشکل در جهت یابی صدا، درک گفتار در محیط های شلوغ، کاهش تمرکز و افت عملکرد تحصیلی یا شغلی شود. همچنین ممکن است کیفیت زندگی و تعاملات اجتماعی فرد را تحت تأثیر قرار دهد، به ویژه اگر در سنین پایین درمان نشود.
4. تفاوت کم شنوایی یک طرفه با کم شنوایی فرکانس بالا چیست؟
کم شنوایی یک طرفه فقط یک گوش را درگیر می کند، در حالی که کم شنوایی فرکانس بالا معمولاً هر دو گوش را درگیر کرده و در شنیدن صداهای زیر مانند صدای زنان و حروف «س» و «ش» مشکل ایجاد می کند.
5. کم شنوایی فرکانس پایین چه تفاوتی با کم شنوایی یک طرفه دارد؟
در کم شنوایی فرکانس پایین، فرد صداهای بم را در هر دو گوش به سختی می شنود، اما در کم شنوایی یک طرفه ممکن است کل طیف صوتی فقط در یک گوش دچار افت شود.
پرسش و پاسخ
لیلا احمدی
دکتر امیرحسین زارع
شهین یوسفی
دکتر امیرحسین زارع
mohammad jaaal
دکتر امیرحسین زارع
علی فریدونی
دکتر امیرحسین زارع
محمد گلابادی
دکتر امیرحسین زارع
درباره ما
لینک ها
تماس با ما
با عشق از کیان تجارت
