اوتیت سروز یکی از شایع ترین مشکلات گوش در کودکان است که معمولاً بدون درد شدید بروز می کند، اما می تواند تأثیر قابل توجهی بر شنوایی، تکامل گفتار و یادگیری کودک داشته باشد. شناسایی به موقع و درمان مناسب اوتیت سروز برای جلوگیری از مشکلات طولانی مدت شنوایی و رشد گفتاری، اهمیت بالایی دارد. در این مقاله به بررسی علل، علائم، روش های تشخیص و درمان اوتیت سروز در کودکان پرداخته می شود.
اوتیت سروز چیست؟
اوتیت سروز، تجمع مایع غیرعفونی پشت پرده گوش بدون علائم حاد عفونت می باشد که معمولاً درد شدید یا تب ندارد. در اکثر کودکان با انسداد شیپور استاش پس از سرماخوردگی یا عفونت تنفسی فوقانی ایجاد می شود.
این بیماری به دنبال نقص در عملکرد شیپور استاش و بسته شدن دهانه آن ایجاد می شود که باعث ایجاد خلا و فشار منفی در فضای گوش میانی و به دنبال آن تجمع ترشحات در فضای گوش میانی می شود. با گذشت زمان و افزایش فشار منفی در گوش میانی میزان این ترشحات نیز بیشتر شده و کاملا فضای گوش میانی را پر می کند.
از آنجا که شیپور استاش در کودکان نسبت به بزرگسالان کوتاه تر و نرم تر می باشد این بیماری در بین کودکان سنین ۳ تا ۷ سال شیوع بیشتری دارد.
علائم اوتیت سروز
- کاهش شنوایی یا شنیدن صداهای مبهم
- احساس پری و فشار در گوش
- تاخیر در یادگیری زبان و گفتار در کودکان نوپا
- در موارد نادر بی قراری یا خواب ناآرام
- درد شدید و تب معمولاً وجود ندارد
تشخیص اوتیت سروز در کودکان
تشخیص اوتیت سروز در کودکان معمولاً با انجام شنوایی سنجی و تست تمپانومتری انجام می شود. این روش ها به پزشک کمک می کنند تا وجود یا تجمع مایع پشت پرده گوش را به دقت شناسایی کرده و بهترین روش درمانی را برای کودک تعیین کند.
برای تشخیص اوتیت سروز، ابتدا توسط اتوسکوپ معاینه فیزیکی پرده گوش انجام می شود سپس توسط تمپانومتری که در آن پاسخ پرده گوش نسبت به محرکات صوتی اندازه گیری می شود می توان وجود مایع پشت پرده گوش کودک را تعیین کرد. چنانچه در تمپانومتری وجود مایع پشت پرده تایید شد بایستی نسبت به ارجاع کودک به پزشک و انجام درمان فوری اوتیت اقدام شود.
علل ایجاد کننده اوتیت سروز
اوتیت سروز یکی از مشکلات شایع گوش در کودکان است که معمولاً به دلیل اختلال در عملکرد شیپور استاش ایجاد می شود. از شایع ترین علل آن می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- انسداد دهانه استاش، که اغلب ناشی از بزرگ شدن لوزه سوم است و شایع ترین علت اوتیت سروز در کودکان محسوب می شود.
- عفونت های مکرر گوش میانی و سرماخوردگی های مکرر.
- اختلالات ساختاری یا پزشکی مانند شکاف کام، ناهنجاری های مادرزادی استخوان سر و صورت، یا سندروم داون.
- عوامل محیطی و سبک زندگی، شامل قرار گرفتن در معرض دود سیگار و هوای آلوده، شیر دادن در وضعیت خوابیده یا افقی.
- آلرژی و حساسیت ها که می توانند باعث التهاب و تجمع مایع در گوش میانی شوند.
کودکان در سنین ۳ تا ۷ سال و یا قبل از ورود به مدرسه بیشتر در معرض ابتلا به اوتیت سروز هستند. معمولاً این مشکل خود به خود طی یک ماه برطرف می شود، اما در صورت طولانی شدن یا عدم بهبود، لازم است کودک به کلینیک های شنوایی سنجی و متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کند.
تشخیص دقیق با آزمایش های شنوایی سنجی کودکان و تست تمپانومتری امکان پذیر است و نقش مهمی در انتخاب روش درمان صحیح دارد.
درمان های دارویی اوتیت سروز در کودکان
در بسیاری از موارد، اوتیت سروز در کودکان خودبه خود بهبود می یابد، اما در صورت بروز ناراحتی، کاهش شنوایی یا وجود عفونت گوش در کودکان، درمان های دارویی و در موارد مقاوم، درمان جراحی می تواند ضروری باشد.
درمان دارویی اوتیت سروز
در درمان دارویی، پزشک بسته به وضعیت کودک ممکن است از داروهای غیر آنتی بیوتیک یا در صورت عفونت باکتریایی، آنتی بیوتیک ها مانند شربت آموکسی سیلین استفاده کند. سایر داروهای رایج شامل:
- داروهای ضد التهاب و تسکین درد: برای کاهش درد و تب کودک، داروهایی مانند استامینوفن یا ایبوپروفن توصیه می شود.
- قطره ها یا اسپری های بینی: در کودکانی که انسداد شیپور استاش دارند، داروهای ضد حساسیت یا اسپری بینی نمکی تجویز می شود.
معمولاً درمان دارویی در یک تا دو مرحله انجام شده و نتایج آن با تست تمپانومتری بررسی می شود.
درمان جراحی اوتیت سروز
در کودکانی که به درمان دارویی مقاوم باشند یا تجمع مایع پشت پرده گوش برطرف نشود، پزشک ممکن است روش گذاشتن لوله تهویه (VT) را توصیه کند. این لوله به تخلیه ترشحات گوش میانی و ایجاد تهویه مناسب کمک می کند و نتایج درمانی بسیار خوبی دارد.
در کودکانی که عامل زمینه ای بزرگی لوزه سوم دارند، معمولاً همراه با گذاشتن لوله تهویه، لوزه سوم نیز توسط پزشک خارج می شود. بزرگی لوزه سوم می تواند باعث انسداد دهانه استاش و بازگشت مجدد اوتیت سروز شود.
اوتیت سروز در بزرگسالان
اوتیت سروز در بزرگسالان به تجمع مایع پشت پرده گوش بدون عفونت حاد گفته می شود. برخلاف کودکان در بزرگسالان کمتر شایع است اما می تواند باعث کاهش شنوایی و احساس پری گوش شود.
علل اوتیت سروز در بزرگسالان
- انسداد مجرای استاش
- عفونت های تنفسی فوقانی
- تغییرات فشار هوا
علائم اوتیت سروز در بزرگسالان
- احساس پری یا فشار گوش
- کاهش شنوایی خفیف تا متوسط
- درد شدید یا تب که وجود ندارد
- وزوز گوش
تشخیص اوتیت سروز در بزرگسالان
تشخیص این مشکل معمولاً با استفاده از تست شنوایی سنجی و بررسی عملکرد شیپور استاش انجام می شود.
درمان اوتیت سروز در بزرگسالان
درمان شامل داروهای ضد التهاب و مسکن برای کاهش ناراحتی و استفاده از اسپری یا قطره های بینی برای کمک به باز شدن شیپور استاش و تخلیه مایع می باشد.
تفاوت اوتیت سروز حاد و مزمن
اوتیت سروز در کودکان و بزرگسالان می تواند به دو شکل حاد یا مزمن ظاهر شود. شناخت تفاوت ها نقش مهمی در تشخیص، درمان و پیگیری صحیح دارد.
اوتیت سروز حاد
- مدت زمان: معمولاً کمتر از سه ماه
- علائم:
- احساس پری یا فشار گوش
- کاهش شنوایی خفیف تا متوسط
- درد خفیف، معمولاً بدون تب یا درد شدید
- وزوز یا صدای مبهم ممکن است وجود داشته باشد
- علت:
- اغلب ناشی از عفونت تنفسی فوقانی
- سرماخوردگی
- انسداد موقت شیپور استاش
- درمان: استفاده از داروهای ضد التهاب و مسکن که معمولاً ظرف ۲ تا ۳ هفته بهبود می یابد.
اوتیت سروز مزمن
- مدت زمان: بیش از سه ماه یا با صدای مبهم طولانی
- علائم: درد شدید نادر است
- علت:
- انسداد طولانی مدت شیپور استاش
- عفونت های مکرر گوش یا آسیب های قبلی
- عوامل زمینه ای مانند آلرژی یا مشکلات ساختاری گوش
- درمان:
- پیگیری منظم با شنوایی سنجی کودکان یا بزرگسالان
- تخلیه مایع پشت پرده گوش یا قرار دادن لوله تهویه (VT) در صورت نیاز
- درمان عوامل زمینه ای مانند آلرژی یا سینوزیت
سوالات شما درمورد اوتیت سروز
۱. اوتیت سروز چیست؟
اوتیت سروز تجمع مایع پشت پرده گوش بدون عفونت حاد است که می تواند باعث کاهش شنوایی و احساس پری گوش شود.
۲. اوتیت سروز بیشتر در چه سنی شایع است؟
در کودکان، سنین ۳ تا ۷ سال و قبل از مدرسه بیشترین شیوع را دارد. در بزرگسالان کمتر شایع است.
۳. علائم اوتیت سروز چیست؟
- احساس پری یا فشار گوش
- کاهش شنوایی خفیف تا متوسط
- وزوز گوش یا صدای مبهم
- معمولاً درد شدید یا تب ندارد
۴. اوتیت سروز حاد با مزمن چه تفاوتی دارد؟
- حاد: کمتر از ۳ ماه، معمولاً ناشی از سرماخوردگی یا انسداد موقت است، خودبه خود بهبود می یابد
- مزمن: بیش از ۳ ماه، ناشی از انسداد طولانی مدت شیپور استاش یا عوامل زمینه ای، نیاز به پیگیری و درمان تخصصی دارد
۵. چگونه اوتیت سروز تشخیص داده می شود؟
با شنوایی سنجی کودکان یا بزرگسالان و تست تمپانومتری می توان وجود یا تجمع مایع پشت پرده گوش را تشخیص داد.
۶. درمان اوتیت سروز چگونه است؟
- درمان دارویی شامل مسکن ها و ضد التهاب ها
- در صورت انسداد شدید یا مزمن، ممکن است پزشک گذاشتن لوله تهویه (VT) را توصیه کند
- درمان عوامل زمینه ای مانند آلرژی، بزرگی لوزه سوم یا سینوزیت
۷. آیا اوتیت سروز بدون درمان بهبود می یابد؟
در بسیاری از کودکان اوتیت سروز خودبه خود طی یک ماه برطرف می شود، اما پیگیری منظم لازم است تا مشکلات شنوایی و گفتاری ایجاد نشود.
۸. آیا اوتیت سروز باعث کاهش شنوایی دائمی می شود؟
اگر به موقع تشخیص و درمان نشود، می تواند بر شنوایی و تکامل گفتار کودک تأثیر بگذارد، اما درمان به موقع معمولاً از عوارض بلندمدت جلوگیری می کند.
۹. آیا بزرگسالان هم نیاز به درمان دارند؟
بله، در بزرگسالان هم اوتیت سروز می تواند باعث کاهش شنوایی و ناراحتی شود و در صورت طولانی شدن، درمان دارویی یا تخلیه مایع لازم است.
۱۰. چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت کاهش شنوایی، پری گوش طولانی، یا عدم بهبود پس از چند هفته، مراجعه به متخصص گوش و حلق و بینی و کلینیک شنوایی سنجی ضروری است.
درباره ما
لینک ها
تماس با ما
با عشق از کیان تجارت
