آیا تا به حال همراه با سردرد، صدای سوت، زنگ یا ضربان قلب را در گوش خود احساس کرده اید؟ وزوز گوش و سردرد دو علامت متفاوت هستند که گاهی مستقل از یکدیگر اتفاق می افتند، اما در بعضی شرایط مانند میگرن، مشکلات گوش داخلی یا برخی اختلالات عروقی ممکن است علت مشترکی داشته باشند.
اگرچه تجربه هم زمان این علائم همیشه نشانه بیماری خطرناک نیست، سردرد ناگهانی و بسیار شدید، کاهش شنوایی ناگهانی یا بروز علائم عصبی همراه با وزوز نیازمند بررسی فوری است.
در این مقاله توضیح می دهیم وزوز گوش و سردرد نشانه چیست، چه عواملی باعث بروز آن ها می شوند، چه زمانی باید نگران بود و کدام روش های تشخیص و درمان می توانند کمک کننده باشند.
وزوز گوش و سردرد ممکن است با میگرن، اختلالات گوش داخلی، مشکلات فک و گردن، بعضی بیماری های عروقی یا عوارض دارویی ارتباط داشته باشند. بااین حال، وجود هم زمان این دو علامت برای تشخیص یک بیماری مشخص کافی نیست.
برای مثال، اگر سردرد ضربان دار با تهوع و حساسیت به نور همراه باشد، میگرن یکی از احتمال هاست. اگر وزوز با ضربان قلب هماهنگ باشد، بررسی علت های عروقی اهمیت بیشتری پیدا می کند. همچنین تغییر صدای وزوز هنگام حرکت فک یا گردن ممکن است به درگیری عضلات و مفاصل این نواحی اشاره داشته باشد.
جدول زیر به شناسایی علت های احتمالی بر اساس علائم همراه کمک می کند.
| علائم همراه | علت احتمالی |
| سردرد ضربان دار، تهوع و حساسیت به نور | میگرن |
| سرگیجه چرخشی، وزوز و گاهی کاهش شنوایی | میگرن دهلیزی یا اختلالات گوش داخلی |
| وزوز هماهنگ با ضربان قلب و سردرد | برخی اختلالات عروقی یا افزایش فشار داخل جمجمه |
| درد فک، شقیقه و تغییر وزوز هنگام جویدن | اختلال مفصل گیجگاهی فکی |
| درد گردن و تغییر شدت وزوز با حرکت سر | عوامل حسی پیکری مرتبط با گردن |
| احساس پری گوش، گوش درد یا تغییر شنوایی | برخی بیماری ها و مشکلات گوش |
این نشانه ها فقط به تشخیص احتمالی کمک می کنند و جایگزین معاینه پزشکی نیستند. برای مشخص شدن علت وزوز گوش و سردرد باید زمان شروع، شدت، مدت و سایر علائم همراه نیز بررسی شوند.
بیشتر موارد وزوز گوش همراه با سردرد لزوماً نشان دهنده یک بیماری خطرناک نیستند. بااین حال، بعضی علائم ممکن است به مشکلات عصبی، عروقی یا شنوایی نیازمند درمان فوری اشاره داشته باشند.
در شرایط زیر باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید:
کاهش ناگهانی شنوایی، به خصوص در یک گوش، نیز نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است؛ حتی اگر با سردرد شدید همراه نباشد.
وزوز ضربان دار جدید یا مداوم، به ویژه همراه با سردرد یا اختلال دید، باید بدون تأخیر غیرضروری بررسی شود؛ اما وزوز ضربان دار به تنهایی همیشه یک وضعیت اورژانسی نیست.
دلیل وزوز گوش و سردرد در همه افراد یکسان نیست. گاهی یک بیماری زمینه ای باعث بروز هر دو علامت می شود و گاهی سردرد و وزوز به دو مشکل مستقل مربوط هستند.
در ادامه، هفت علت مهم را بررسی می کنیم.
میگرن یکی از علت های احتمالی سردرد همراه با وزوز گوش است. در برخی افراد مبتلا به میگرن، علاوه بر سردرد، علائم شنوایی مانند وزوز، احساس فشار گوش یا حساسیت به صدا نیز دیده می شوند.
سردرد میگرنی معمولاً ویژگی هایی مانند موارد زیر دارد:
البته حساسیت به صدا با وزوز گوش تفاوت دارد. در حساسیت به صدا، صداهای واقعی محیط آزاردهنده تر احساس می شوند؛ اما در وزوز گوش، فرد بدون وجود منبع صوتی خارجی صدایی مانند سوت یا زنگ می شنود.
کم خوابی، استرس، حذف وعده های غذایی و بعضی محرک های فردی می توانند در بروز حملات میگرنی نقش داشته باشند. بااین حال، نباید تمام موارد وزوز همراه با سردرد را به میگرن نسبت داد.
بعضی اختلالات عروقی ممکن است با سردرد و وزوز گوش ارتباط داشته باشند. این ارتباط به خصوص زمانی اهمیت پیدا می کند که فرد صدایی هماهنگ با ضربان قلب خود بشنود.
این نوع صدا که وزوز ضربان دار نام دارد، ممکن است شبیه تپش، کوبش یا جریان خون باشد. بعضی اختلالات عروق سر و گردن می توانند چنین صدایی ایجاد کنند.
فشار خون بسیار بالا نیز در شرایط خاص ممکن است با سردرد همراه شود، اما فشار خون بالا معمولاً بدون علامت است و نمی توان سردرد یا وزوز را به تنهایی نشانه آن دانست.
اگر وزوز ضربان دار به تازگی ایجاد شده یا با سردرد جدید و اختلال بینایی همراه است، بررسی پزشکی اهمیت دارد. پزشک بر اساس علائم ممکن است اندازه گیری فشار خون و بررسی های عروقی را توصیه کند.
برای اطلاعات بیشتر مقاله وزوز گوش و فشار خون را بخوانید.
گوش داخلی علاوه بر دریافت صدا، در حفظ تعادل بدن نیز نقش دارد. به همین دلیل، بعضی بیماری های این ناحیه می توانند با وزوز گوش، کاهش شنوایی و سرگیجه همراه باشند.
یکی از این بیماری ها، بیماری منییر است که ممکن است باعث حملات سرگیجه چرخشی، احساس پری گوش، وزوز و کاهش شنوایی نوسانی شود.
نکته مهم این است که سردرد از علائم اصلی بیماری منییر نیست. اگر فرد علاوه بر علائم گوش داخلی، سردرد نیز دارد، باید احتمال میگرن یا سایر علت های هم زمان بررسی شود.
همچنین بعضی مشکلات گوش، مانند عفونت یا تجمع جرم، می توانند با گوش درد، احساس گرفتگی و تغییر شنوایی همراه باشند. در چنین شرایطی، معاینه گوش و شنوایی سنجی به شناسایی علت کمک می کند.
گرفتگی عضلات گردن و شانه ها می تواند با بعضی سردردها ارتباط داشته باشد. در برخی افراد، مشکلات ناحیه گردن ممکن است بر شدت یا ویژگی صدای وزوز نیز تأثیر بگذارند.
برای مثال، اگر هنگام چرخاندن سر، خم کردن گردن یا انقباض عضلات این ناحیه، صدای وزوز تغییر کند، احتمال وجود مؤلفه حسی پیکری در وزوز مطرح می شود.
علائم همراه ممکن است شامل درد و خشکی گردن، محدودیت حرکت و سردردهای مرتبط با گردن باشند.
البته تغییر وزوز هنگام حرکت گردن به تنهایی برای تشخیص علت کافی نیست و باید وضعیت شنوایی و سایر عوامل احتمالی نیز بررسی شوند.
مفصل گیجگاهی فکی در نزدیکی گوش قرار دارد و اختلالات آن می توانند باعث درد فک، شقیقه و اطراف گوش شوند.
بعضی افراد مبتلا به اختلالات این مفصل، هم زمان وزوز گوش را نیز تجربه می کنند. در این شرایط ممکن است شدت وزوز هنگام جویدن، باز کردن دهان یا حرکت دادن فک تغییر کند.
نشانه های احتمالی عبارت اند از:
اگر وزوز گوش با این علائم همراه باشد، بررسی وضعیت مفصل فک و عضلات اطراف آن می تواند به تشخیص کمک کند.
افزایش فشار داخل جمجمه یکی از علت های کمتر شایع اما مهمی است که ممکن است با سردرد و وزوز ضربان دار همراه باشد.
در بعضی شرایط، از جمله افزایش فشار داخل جمجمه با علت نامشخص، فرد ممکن است علاوه بر سردرد، صدایی هماهنگ با نبض در گوش بشنود.
تاری دید، اختلالات گذرای بینایی یا دوبینی نیز ممکن است وجود داشته باشند.
این علائم به تنهایی تشخیص بیماری را مشخص نمی کنند، اما اگر سردرد جدید با وزوز ضربان دار و تغییرات بینایی همراه شده باشد، ارزیابی سریع پزشکی اهمیت دارد.
افزایش فشار داخل جمجمه را نباید علت شایع تمام موارد سردرد و وزوز دانست؛ تشخیص آن نیازمند بررسی تخصصی است.
مصرف بعضی داروها ممکن است با وزوز گوش ارتباط داشته باشد. برای مثال، برخی مسکن ها در دوزهای بالا و بعضی داروهای دارای عوارض شنوایی می توانند باعث ایجاد یا تشدید وزوز شوند.
از طرف دیگر، مصرف مکرر و بیش ازحد بعضی داروهای مسکن ممکن است باعث سردرد ناشی از مصرف بیش ازحد دارو شود.
بیماری های زمینه ای مانند کم خونی یا اختلالات تیروئید نیز ممکن است با علائمی مانند سردرد، خستگی، ضعف یا تپش قلب همراه باشند. البته این موضوع به معنای آن نیست که در همه بیماران، علت وزوز نیز همین مشکلات است.
اگر وزوز یا سردرد پس از شروع یک داروی جدید ایجاد شده است، باید داروهای مصرفی توسط پزشک بررسی شوند.
هیچ داروی تجویزشده ای را به دلیل وزوز گوش یا سردرد، بدون مشورت پزشک قطع نکنید.
وزوز گوش و سردرد شدید همیشه نشانه یک بیماری خطرناک نیستند، اما نحوه شروع سردرد، سابقه بیمار و علائم همراه اهمیت زیادی دارند.
برای مثال، فرد مبتلا به میگرن ممکن است سردرد بسیار شدیدی را تجربه کند که با تهوع، حساسیت به نور و گاهی وزوز گوش همراه است. در مقابل، سردردی که به طور ناگهانی و با شدت غیرمعمول شروع می شود، حتی در فرد دارای سابقه میگرن، باید جدی گرفته شود.
همچنین اگر سردرد شدید با وزوز ضربان دار جدید، تغییر بینایی یا علائم عصبی همراه باشد، احتمال وجود مشکلات دیگری مطرح می شود که نیازمند ارزیابی سریع هستند.
مهم ترین تفاوت این دو وضعیت، فقط شدت درد نیست؛ بلکه نحوه شروع و علائم همراه نیز باید بررسی شوند.
| ویژگی | سردرد میگرنی | سردرد ناگهانی هشداردهنده |
| شروع درد | اغلب به تدریج شدت می گیرد | ممکن است در چند ثانیه تا یک دقیقه به اوج برسد |
| علائم همراه | تهوع، حساسیت به نور و صدا | ممکن است با ضعف اندام، اختلال گفتار یا کاهش هوشیاری همراه باشد |
| سابقه قبلی | اغلب حملات مشابه وجود داشته اند | ممکن است کاملاً جدید و متفاوت باشد |
| مدت درد | معمولاً ۴ تا ۷۲ ساعت در حملات درمان نشده بزرگسالان | مدت درد به تنهایی مشخص کننده خطر نیست |
| اقدام مناسب | ارزیابی و درمان میگرن بر اساس شرایط بیمار | مراجعه فوری به اورژانس در صورت وجود علائم هشدار |
این جدول برای تشخیص قطعی نیست. میگرن نیز ممکن است الگوی متفاوتی داشته باشد و سردرد خطرناک همیشه با علائم عصبی واضح همراه نیست.
اگر هنگام سردرد، صدایی شبیه ضربان قلب در گوش می شنوید، ممکن است دچار وزوز ضربان دار باشید.
این نوع وزوز گاهی با اختلالات جریان خون، بعضی بیماری های عروقی یا افزایش فشار داخل جمجمه ارتباط دارد. همچنین فشار خون بسیار بالا در برخی شرایط ممکن است با سردرد همراه شود.
اگر سردرد شدید و غیرمعمول همراه با وزوز ضربان دار جدید ایجاد شده است، باید علت آن به سرعت بررسی شود. به ویژه وجود تاری دید، دوبینی یا سایر علائم عصبی، اهمیت مراجعه فوری را بیشتر می کند.
وجود هم زمان وزوز گوش و سرگیجه و سردرد ممکن است با میگرن دهلیزی، بعضی اختلالات گوش داخلی یا سایر بیماری های مرتبط با سیستم تعادل ارتباط داشته باشد.
برای تشخیص علت، باید مشخص شود منظور از سرگیجه چیست. بعضی افراد احساس چرخش محیط دارند، درحالی که برخی دیگر دچار سبکی سر، ضعف یا احساس نزدیک شدن به غش می شوند.
همچنین مدت حملات، وجود کاهش شنوایی، احساس پری گوش و حساسیت به نور یا صدا می توانند به تشخیص کمک کنند.
میگرن دهلیزی یکی از علت های احتمالی سرگیجه همراه با سردرد است. این اختلال می تواند باعث حملات سرگیجه چرخشی، ناپایداری، تهوع و حساسیت به نور یا صدا شود.
نکته مهم این است که فرد مبتلا به میگرن دهلیزی لزوماً در تمام حملات سردرد ندارد. در بعضی بیماران، سرگیجه مهم ترین علامت است.
وزوز گوش یا احساس فشار در گوش نیز ممکن است همراه این اختلال دیده شود، اما وجود وزوز به تنهایی برای تشخیص میگرن دهلیزی کافی نیست.
بیماری منییر معمولاً با حملات تکرارشونده سرگیجه چرخشی، وزوز گوش، احساس پری گوش و کاهش شنوایی نوسانی همراه است.
حملات سرگیجه در این بیماری ممکن است از حدود ۲۰ دقیقه تا چند ساعت ادامه داشته باشند.
تفاوت مهم آن با میگرن دهلیزی این است که در منییر، تغییرات شنوایی و احساس پری گوش از نشانه های مهم تشخیصی هستند؛ درحالی که در میگرن دهلیزی، سابقه میگرن و علائمی مانند حساسیت به نور یا صدا اهمیت بیشتری دارند.
البته این دو بیماری ممکن است علائم مشترک داشته باشند و تشخیص آن ها به بررسی تخصصی نیاز دارد.
اگر وزوز، سرگیجه و سردرد با علائم زیر همراه باشند، مراجعه فوری ضروری است:
سرگیجه شدید و جدید، حتی بدون علائم عصبی آشکار، در بعضی شرایط نیازمند ارزیابی فوری است.
یکی از پرسش های رایج کاربران این است که آیا وزوز گوش باعث سردرد میشود؟
پاسخ این است که شواهد کافی برای این نتیجه وجود ندارد که وزوز گوش به طور مستقیم و معمول باعث سردرد می شود. بااین حال، وزوز مداوم و آزاردهنده ممکن است به شکل غیرمستقیم بر عواملی تأثیر بگذارد که با سردرد ارتباط دارند.
برای مثال، فردی که شب ها به دلیل صدای وزوز به سختی می خوابد، ممکن است دچار خستگی، تنش روانی و کاهش تمرکز شود. کم خوابی و استرس نیز در بعضی افراد می توانند باعث تشدید سردرد شوند.
از طرف دیگر، ممکن است وزوز گوش با سردرد به دلیل یک مشکل مشترک مانند میگرن، اختلالات فک و گردن یا بعضی بیماری های عروقی ایجاد شود.
بنابراین، اگر فرد هم زمان وزوز و سردرد دارد، نباید بدون بررسی فرض کرد که وزوز علت سردرد است. تشخیص درست به الگوی علائم، معاینه و در صورت نیاز آزمایش های تکمیلی بستگی دارد.
تشخیص علت وزوز گوش همراه با سردرد معمولاً با یک آزمایش مشخص انجام نمی شود. پزشک ابتدا شرح حال بیمار را بررسی می کند و بر اساس نوع علائم تصمیم می گیرد چه معاینات یا آزمایش هایی لازم هستند.
در مرحله اول، پزشک ممکن است درباره موضوعات زیر سؤال کند:
پاسخ به این پرسش ها می تواند احتمال بعضی علت ها را بیشتر یا کمتر کند.
معاینه گوش برای بررسی مشکلاتی مانند تجمع جرم، التهاب یا تغییرات پرده گوش انجام می شود.
اگر وزوز ادامه دار باشد یا با تغییر شنوایی همراه شود، انجام شنوایی سنجی (ادیومتری) می تواند اطلاعات مهمی درباره وضعیت شنوایی ارائه دهد.
شنوایی سنجی مشخص می کند که آیا کم شنوایی وجود دارد و در صورت وجود، نوع و میزان آن چقدر است.
البته نتیجه طبیعی شنوایی سنجی به تنهایی همه علت های وزوز را رد نمی کند.
MRI و سایر روش های تصویربرداری برای همه افراد مبتلا به وزوز و سردرد ضروری نیستند.
پزشک ممکن است در شرایطی مانند وزوز ضربان دار، وزوز یک طرفه همراه با یافته های نگران کننده، کاهش شنوایی نامتقارن یا وجود علائم عصبی، تصویربرداری را توصیه کند.
در صورت احتمال وجود بیماری زمینه ای، آزمایش خون یا بررسی فشار خون نیز ممکن است انجام شود.
انتخاب نوع آزمایش به یافته های معاینه و احتمال بیماری موردنظر بستگی دارد.
درمان وزوز گوش و سردرد به علت زمینه ای آن ها بستگی دارد. هیچ دارو یا روش درمانی واحدی وجود ندارد که برای تمام افرادی که هم زمان سردرد و وزوز گوش دارند، مؤثر باشد.
در بعضی بیماران، درمان میگرن باعث کاهش سردرد و سایر علائم همراه می شود. در برخی دیگر، لازم است مشکل شنوایی، اختلال فک یا بیماری زمینه ای بررسی و درمان شود.
اولین قدم، شناسایی علت احتمالی علائم است.
اگر میگرن تشخیص داده شود، درمان بر کنترل حملات میگرنی متمرکز خواهد بود. در صورت وجود اختلال مفصل فک یا مشکلات عضلانی گردن، ممکن است درمان های مرتبط با این نواحی کمک کننده باشند.
در بیماری های گوش داخلی نیز روش درمان به نوع بیماری بستگی دارد.
برای مثال، مانورهای درمانی مانند اپلی برای موارد تأییدشده سرگیجه وضعیتی حمله ای خوش خیم (BPPV) کاربرد دارند، نه برای تمام انواع سرگیجه یا وزوز گوش.
اگر وزوز ضربان دار ناشی از یک اختلال عروقی باشد، درمان باید بر اساس تشخیص همان اختلال انجام شود.
اگر علت سردرد، میگرن باشد، پزشک ممکن است داروهای کنترل حمله یا داروهای پیشگیری کننده را تجویز کند.
انتخاب دارو به شدت و تعداد حملات، بیماری های همراه و شرایط فرد بستگی دارد.
شناسایی محرک های شخصی مانند کم خوابی، استرس یا حذف وعده های غذایی نیز می تواند به کاهش دفعات حملات کمک کند.
نکته مهم این است که مصرف مکرر و بی رویه مسکن ها ممکن است خود باعث سردرد ناشی از مصرف بیش ازحد دارو شود. بنابراین، در صورت نیاز مداوم به مسکن، بهتر است برنامه درمانی توسط پزشک بازبینی شود.
اگر وزوز گوش با کم شنوایی همراه باشد، بررسی وضعیت شنوایی بخش مهمی از روند ارزیابی و درمان است.
در بعضی افراد مبتلا به کم شنوایی، استفاده از سمعک مناسب می تواند با بهبود شنیدن صداهای محیطی، توجه به وزوز و ناراحتی ناشی از آن را کاهش دهد.
بااین حال، سمعک درمان عمومی سردرد نیست و برای تمام افراد مبتلا به وزوز نیز توصیه نمی شود.
اگر علاوه بر وزوز، احساس کاهش شنوایی دارید، در کلینیک شنوایی سنجی سمعک پیروزی می توانید برای ارزیابی شنوایی و دریافت مشاوره درباره راهکارهای مدیریت وزوز و انتخاب انواع سمعک متناسب با وضعیت شنوایی اقدام کنید.
برای مشاهده قیمت انواع سمعک، کلیک کنید.
گاهی پس از بررسی های لازم، وزوز به طور کامل برطرف نمی شود. در این شرایط، هدف درمان می تواند کاهش ناراحتی و تأثیر وزوز بر خواب، تمرکز و کیفیت زندگی باشد.
روش های کمک کننده ممکن است شامل موارد زیر باشند:
این روش ها لزوماً صدای وزوز را حذف نمی کنند، اما می توانند به کاهش اثر آن بر زندگی روزمره کمک کنند.
اصلاح بعضی عادت های روزانه می تواند به مدیریت سردرد و کاهش ناراحتی ناشی از وزوز کمک کند.
مهم ترین اقدامات عبارت اند از:
این اقدامات جایگزین درمان پزشکی نیستند، اما ممکن است به کنترل بهتر علائم کمک کنند.
درمان خانگی می تواند در برخی افراد به کاهش ناراحتی کمک کند، اما روش مشخص و اثبات شده ای برای درمان هم زمان تمام انواع وزوز و سردرد وجود ندارد.
استراحت در محیط آرام، تنظیم خواب، نوشیدن آب کافی و کاهش مواجهه با صداهای شدید ممکن است برای بعضی افراد مفید باشد.
در مقابل، مصرف خودسرانه داروهای به اصطلاح ضدوزوز، مکمل ها یا مسکن های متعدد توصیه نمی شود.
اگر سردرد یا وزوز به طور مکرر اتفاق می افتد، بهتر است به جای ادامه خوددرمانی، علت آن بررسی شود. همچنین هیچ داروی مشخصی برای حذف قطعی تمام انواع وزوز گوش تأیید نشده است.
انتخاب پزشک به علائم و علت احتمالی بستگی دارد.
اگر وزوز با کاهش شنوایی، احساس پری گوش یا سرگیجه همراه است، مراجعه به متخصص گوش، حلق و بینی می تواند مناسب باشد. در این شرایط، ممکن است معاینه گوش و شنوایی سنجی توصیه شود.
اگر سردردهای مکرر، ضربان دار یا همراه با تهوع و حساسیت به نور دارید، متخصص مغز و اعصاب می تواند احتمال میگرن و سایر مشکلات عصبی را بررسی کند.
پزشک عمومی یا متخصص داخلی نیز می تواند برای ارزیابی اولیه و بررسی عواملی مانند فشار خون و بیماری های زمینه ای کمک کننده باشد.
اگر وزوز با تغییر شنوایی همراه شده است، مراجعه به شنوایی شناس برای انجام تست های شنوایی اهمیت دارد. در کلینیک شنوایی سنجی سمعک پیروزی می توانید وضعیت شنوایی خود را بررسی کنید و در صورت نیاز، درباره راهکارهای مدیریت وزوز همراه با کم شنوایی مشاوره بگیرید.
در صورت سردرد ناگهانی و بسیار شدید، علائم عصبی حاد یا کاهش ناگهانی شنوایی، مراجعه عادی به کلینیک نباید باعث تأخیر در ارزیابی فوری پزشکی شود.
وزوز گوش و سردرد ممکن است به دلایلی مانند میگرن، اختلالات گوش داخلی، مشکلات فک و گردن یا بعضی بیماری های عروقی ایجاد شوند. گاهی نیز این دو علامت علت مشترکی ندارند.
اگر علائم مداوم، تکرارشونده یا رو به تشدید هستند، بررسی پزشکی برای شناسایی علت اهمیت دارد. سردرد ناگهانی و بسیار شدید، علائم عصبی جدید یا کاهش ناگهانی شنوایی نیازمند رسیدگی فوری هستند.
درمان مناسب زمانی انتخاب می شود که علت زمینه ای مشخص شده باشد؛ بنابراین نباید تمام موارد وزوز همراه با سردرد را به یک بیماری یا یک روش درمانی نسبت داد.