وزوز گوش و سرگیجه

شنیدن صدای زنگ، سوت یا وزوز در گوش، زمانی نگران کننده تر می شود که هم زمان با آن احساس چرخش محیط، عدم تعادل یا حالت تهوع نیز ایجاد شود. وزوز گوش و سرگیجه ممکن است به دلایل مختلفی از مشکلات گوش داخلی گرفته تا میگرن دهلیزی یا بعضی اختلالات شنوایی ایجاد شوند.

نکته مهم این است که همراهی این دو علامت لزوماً به معنی وجود یک بیماری مشخص نیست. گاهی وزوز و سرگیجه یک علت مشترک دارند و گاهی ممکن است دو مشکل مستقل به طور هم زمان وجود داشته باشند. مدت سرگیجه، نوع آن، وضعیت شنوایی و علائم همراه در تشخیص علت اهمیت زیادی دارند.

وزوز گوش و سرگیجه نشانه چیست؟

هم زمانی وزوز گوش و سرگیجه می تواند با اختلال در گوش داخلی، سیستم تعادل یا بعضی بیماری های عصبی و عمومی بدن ارتباط داشته باشد. بیماری منییر، لابیرنتیت، میگرن دهلیزی، بعضی انواع کم شنوایی و مشکلات عصب شنوایی از جمله مواردی هستند که ممکن است هر دو علامت را ایجاد کنند.

در مقابل، بیماری هایی مانند سرگیجه وضعیتی حمله ای خوش خیم یا BPPV معمولاً سرگیجه ایجاد می کنند، اما وزوز گوش از علائم اصلی آن ها نیست. بنابراین اگر فرد هم زمان وزوز و BPPV دارد، ممکن است علت وزوز نیازمند بررسی جداگانه باشد.

علائم وزوز گوش و سرگیجه چیست؟

وزوز گوش معمولاً به شکل شنیدن صدایی بدون وجود منبع صوتی خارجی تجربه می شود. این صدا می تواند شبیه زنگ، سوت، خش خش یا همهمه باشد. سرگیجه نیز همیشه به یک شکل بروز نمی کند و ممکن است فرد احساس چرخش محیط، ناپایداری هنگام راه رفتن یا سبکی سر داشته باشد.

علائمی که ممکن است همراه این وضعیت دیده شوند شامل تهوع و استفراغ، کاهش شنوایی، احساس فشار یا پری گوش، عدم تعادل و تشدید سرگیجه با حرکت سر هستند. وجود بعضی از این علائم می تواند در تشخیص علت کمک کننده باشد.

تفاوت سرگیجه چرخشی با سبکی سر چیست؟

یکی از نکات مهم هنگام بررسی علت سرگیجه و وزوز گوش این است که مشخص شود منظور فرد از سرگیجه دقیقاً چیست.

سرگیجه چرخشی یا Vertigo

در این حالت، فرد احساس می کند خودش یا محیط اطراف در حال چرخش است، در حالی که حرکت واقعی وجود ندارد. این حالت بیشتر با اختلالات سیستم تعادل ارتباط دارد و ممکن است با تهوع، عدم تعادل و در بعضی بیماری ها با وزوز یا کاهش شنوایی همراه شود.

سبکی سر یا Lightheadedness

در سبکی سر، معمولاً احساس چرخش محیط وجود ندارد. فرد بیشتر احساس ضعف، سیاهی رفتن چشم، تاری دید یا نزدیک شدن به غش را تجربه می کند. افت فشار خون، کم آبی و بعضی مشکلات عمومی بدن می توانند چنین حالتی ایجاد کنند.

بنابراین وقتی فرد می گوید «سرگیجه دارم»، تشخیص اینکه منظور او چرخش محیط است یا احساس ضعف و غش، می تواند مسیر بررسی پزشکی را تغییر دهد.

علت وزوز گوش و سرگیجه چیست؟

۱. بیماری منییر

بیماری منییر یکی از شناخته شده ترین بیماری هایی است که می تواند هم زمان بر شنوایی و تعادل اثر بگذارد. فرد ممکن است حملات سرگیجه چرخشی، وزوز گوش، احساس پری در گوش و کاهش شنوایی نوسانی را تجربه کند.

حملات ممکن است به صورت دوره ای ایجاد شوند و مدت آن ها از حدود ۲۰ دقیقه تا چند ساعت متغیر باشد. وجود این علائم به تنهایی برای تشخیص منییر کافی نیست و بررسی شنوایی و سایر علل لازم است.

۲. سرگیجه وضعیتی حمله ای خوش خیم یا BPPV

BPPV معمولاً در اثر جابه جایی ذرات ریز در بخش تعادلی گوش داخلی ایجاد می شود. سرگیجه اغلب هنگام دراز کشیدن، غلت زدن در تخت، خم شدن یا چرخاندن سر شروع می شود و معمولاً مدت کوتاهی دارد.

نکته مهم این است که وزوز گوش از علائم اصلی BPPV نیست. اگر بیمار علاوه بر BPPV وزوز یا کاهش شنوایی نیز داشته باشد، بررسی علت دیگری برای این علائم اهمیت دارد.

۳. لابیرنتیت یا التهاب گوش داخلی

التهاب بخش های گوش داخلی می تواند باعث سرگیجه شدید و مداوم، حالت تهوع، استفراغ و اختلال تعادل شود. در لابیرنتیت، ممکن است کاهش شنوایی یا وزوز گوش نیز وجود داشته باشد.

اگر سرگیجه شدید همراه با کاهش ناگهانی شنوایی ایجاد شود، ارزیابی سریع پزشکی اهمیت زیادی دارد.

۴. کم شنوایی و آسیب گوش داخلی

افزایش سن، قرار گرفتن طولانی مدت در معرض صدای شدید، بعضی داروها و بیماری های گوش داخلی می توانند بر شنوایی اثر بگذارند. در این شرایط، وزوز گوش ممکن است همراه با کاهش شنوایی و گاهی مشکلات تعادلی دیده شود.

انجام آزمایش شنوایی می تواند مشخص کند که آیا فرد کم شنوایی دارد و نوع و شدت آن چیست.

۵. میگرن دهلیزی

میگرن دهلیزی می تواند سیستم تعادل را درگیر کند و باعث سرگیجه چرخشی، ناپایداری، تهوع و حساسیت به نور یا صدا شود.

نکته مهم این است که فرد لزوماً در تمام حملات سردرد ندارد. بعضی بیماران نیز وزوز گوش را تجربه می کنند، اما وزوز به تنهایی برای تشخیص میگرن دهلیزی کافی نیست.

۶. افت فشار خون، کم آبی و کم خونی

این شرایط معمولاً بیشتر باعث سبکی سر می شوند تا سرگیجه چرخشی. احساس ضعف، تاری دید، سیاهی رفتن چشم و نزدیک شدن به غش از علائم شایع تر هستند.

ممکن است فرد هم زمان وزوز گوش هم داشته باشد، اما این موضوع الزاماً به معنی وجود یک علت مشترک برای هر دو علامت نیست.

وزوز گوش، سرگیجه و حالت تهوع نشانه چیست؟

وجود هم زمان وزوز گوش و سرگیجه و حالت تهوع بیشتر زمانی دیده می شود که سیستم تعادل درگیر باشد. گوش داخلی علاوه بر شنوایی، نقش مهمی در حفظ تعادل بدن دارد؛ به همین دلیل بیماری های این بخش می توانند چند علامت را هم زمان ایجاد کنند.

بیماری منییر می تواند با وزوز، سرگیجه، پری گوش و کاهش شنوایی همراه باشد. لابیرنتیت نیز ممکن است سرگیجه شدید، تهوع و اختلال تعادل ایجاد کند. میگرن دهلیزی از دیگر علت های احتمالی است.

بااین حال، همیشه منشأ هر سه علامت گوش داخلی نیست. برای مثال، افت فشار خون یا کم آبی ممکن است باعث تهوع و سبکی سر شوند، در حالی که وزوز گوش علت دیگری داشته باشد.

چرا سرگیجه باعث حالت تهوع می شود؟

مغز برای حفظ تعادل، اطلاعات را از گوش داخلی، چشم ها و گیرنده های حسی عضلات و مفاصل دریافت می کند.

اگر پیام های مربوط به حرکت که از گوش داخلی به مغز می رسند با اطلاعات بینایی هماهنگ نباشند، مغز اطلاعات متناقض دریافت می کند. نتیجه می تواند احساس چرخش، تهوع، تعریق سرد و گاهی استفراغ باشد.

به همین دلیل است که حملات شدید سرگیجه چرخشی در بعضی افراد با حالت تهوع قابل توجه همراه می شوند.

هنگام سرگیجه و حالت تهوع چه کار کنیم؟

در زمان حمله، اولویت اصلی جلوگیری از افتادن و آسیب است. بهتر است فعالیت متوقف شود و فرد در محلی امن بنشیند یا دراز بکشد. تغییر وضعیت ناگهانی سر و بدن می تواند در بعضی انواع سرگیجه علائم را تشدید کند.

اگر فرد هوشیار است و استفراغ مداوم ندارد، نوشیدن تدریجی مایعات می تواند در صورت وجود کم آبی کمک کننده باشد. تا زمان رفع کامل سرگیجه نیز رانندگی یا کار با وسایل خطرناک مناسب نیست.

اگر حملات تکرار می شوند یا همراه با وزوز، کاهش شنوایی یا اختلال واضح تعادل هستند، علت باید بررسی شود و مصرف خودسرانه داروهای ضدسرگیجه توصیه نمی شود.

وزوز گوش، سرگیجه و سردرد با هم نشانه چیست؟

وجود هم زمان وزوز گوش و سرگیجه و سردرد می تواند با میگرن دهلیزی ارتباط داشته باشد. فرد ممکن است علاوه بر سرگیجه، سردرد، تهوع و حساسیت به نور یا صدا را تجربه کند.

بیماری منییر نیز ممکن است وزوز و سرگیجه ایجاد کند، اما سردرد از نشانه های اصلی آن محسوب نمی شود. همچنین ممکن است سردرد و وزوز به طور هم زمان ایجاد شوند، بدون اینکه علت مشترکی داشته باشند.

اگر سردرد به طور ناگهانی و با شدت زیاد شروع شود یا با ضعف اندام، اختلال گفتار، دوبینی یا اختلال شدید تعادل همراه باشد، نیاز به ارزیابی فوری وجود دارد.

میگرن دهلیزی چه ارتباطی با وزوز گوش دارد؟

در میگرن دهلیزی، سیستم پردازش تعادل درگیر می شود. فرد ممکن است سرگیجه چرخشی، ناپایداری، حالت تهوع و حساسیت به حرکت را تجربه کند.

برخی افراد همچنین وزوز، احساس پری گوش یا حساسیت بیشتر به صدا دارند. بااین حال، وزوز گوش جزء معیارهای اصلی تشخیص این بیماری نیست و وجود کاهش شنوایی پایدار باید از نظر سایر مشکلات گوش داخلی بررسی شود.

همچنین ممکن است حملات سرگیجه بدون سردرد واضح رخ دهند.

چه زمانی وزوز گوش و سرگیجه خطرناک است؟

بیشتر موارد وزوز و سرگیجه لزوماً به معنی وجود یک بیماری خطرناک نیستند، اما بعضی علائم نیازمند ارزیابی سریع هستند.

وزوز گوش و سرگیجه چگونه تشخیص داده می شود؟

تشخیص با یک تست واحد انجام نمی شود. پزشک ابتدا زمان شروع علائم، مدت حملات، نوع سرگیجه، یک طرفه یا دوطرفه بودن وزوز و وجود علائمی مانند کاهش شنوایی، تهوع، سردرد یا احساس پری گوش را بررسی می کند.

معاینه گوش

مجرای گوش و پرده گوش بررسی می شوند تا مشکلات قابل مشاهده مانند التهاب یا تجمع جرم مشخص شوند.

شنوایی سنجی

آزمایش ادیومتری میزان و نوع کم شنوایی را مشخص می کند و در بررسی وزوز اهمیت زیادی دارد.

آزمایش های تعادل

بر اساس نوع علائم ممکن است تست های وضعیت سر یا بررسی های تخصصی سیستم دهلیزی انجام شوند.

VNG و vHIT

در بعضی بیماران از آزمایش هایی مانند VNG یا vHIT برای بررسی عملکرد سیستم تعادل و حرکات چشم استفاده می شود.

تصویربرداری و آزمایش های تکمیلی

MRI یا آزمایش های دیگر برای همه افراد لازم نیستند. این بررسی ها بر اساس علائم، یافته های معاینه و احتمال بیماری زمینه ای درخواست می شوند.

درمان وزوز گوش و سرگیجه چگونه انجام می شود؟

درمان وزوز گوش و سرگیجه به علت اصلی بستگی دارد و یک روش ثابت برای همه بیماران وجود ندارد.

درمان بیماری زمینه ای

در BPPV ممکن است مانورهای درمانی مانند مانور اپلی استفاده شوند. در بیماری منییر، درمان می تواند شامل دارو و اصلاحات توصیه شده توسط پزشک باشد. اگر وزوز همراه با کم شنوایی است، وضعیت شنوایی نیز باید بررسی شود.

توان بخشی دهلیزی

توان بخشی دهلیزی شامل تمرین های تخصصی برای بهبود هماهنگی چشم، سر و بدن و سازگاری بهتر مغز با پیام های سیستم تعادل است.

این تمرین ها برای همه انواع سرگیجه یکسان نیستند و بهتر است بر اساس نوع اختلال انتخاب شوند.

درمان میگرن دهلیزی

در صورت تشخیص میگرن دهلیزی، درمان ممکن است شامل کنترل حملات، داروهای پیشگیری کننده و اصلاح بعضی عوامل سبک زندگی باشد.

تنظیم خواب، نوشیدن آب کافی، نظم در وعده های غذایی و شناسایی محرک های فردی می توانند بخشی از برنامه مدیریت بیماری باشند.

درمان وزوز همراه با کم شنوایی

اگر وزوز با کم شنوایی همراه باشد، سمعک متناسب با وضعیت شنوایی می تواند به بهبود شنیدن و در برخی افراد کاهش توجه به وزوز کمک کند.

صدا درمانی، مشاوره و درمان شناختی رفتاری یا CBT نیز می توانند در کاهش ناراحتی و مشکلات خواب ناشی از وزوز کمک کننده باشند؛ هرچند لزوماً صدای وزوز را کاملاً حذف نمی کنند.

بهترین قرص برای وزوز گوش و سرگیجه چیست؟

هیچ قرص واحدی برای وزوز گوش و سرگیجه وجود ندارد که برای همه بیماران مناسب باشد. انتخاب دارو به علت زمینه ای بستگی دارد و دارویی که سرگیجه را کاهش می دهد لزوماً وزوز گوش را درمان نمی کند.

بتاهیستین

بتاهیستین ممکن است در بعضی بیماران مبتلا به اختلالات تعادلی، به ویژه بیماری منییر، تجویز شود. اثر آن در همه افراد یکسان نیست و درمان قطعی وزوز محسوب نمی شود.

دیمن هیدرینات

این دارو ممکن است برای کنترل کوتاه مدت تهوع و بعضی علائم سرگیجه استفاده شود و می تواند باعث خواب آلودگی شود.

داروهای میگرن

اگر علت سرگیجه میگرن دهلیزی باشد، پزشک ممکن است داروی کنترل حمله یا داروی پیشگیری کننده تجویز کند.

بنابراین انتخاب «بهترین قرص» بدون مشخص شدن علت سرگیجه منطقی نیست و مصرف خودسرانه دارو می تواند تشخیص یا روند بهبود را دشوارتر کند.

برای وزوز گوش و سرگیجه به چه متخصصی مراجعه کنیم؟

برای بررسی اولیه، متخصص گوش، حلق و بینی می تواند وضعیت گوش و علائم بیمار را ارزیابی کند. در صورت وجود سردردهای میگرنی یا نشانه های عصبی ممکن است بررسی توسط متخصص مغز و اعصاب نیز لازم باشد.

شنوایی شناس نیز با انجام تست هایی مانند ادیومتری می تواند نوع و میزان کم شنوایی را مشخص کند و در ارزیابی سیستم شنوایی و تعادل نقش داشته باشد.

MRI نیز یک «متخصص» یا مرحله الزامی برای همه بیماران نیست؛ پزشک فقط در صورت وجود اندیکاسیون آن را درخواست می کند.

آیا وزوز گوش و سرگیجه درمان می شوند؟

در بسیاری از بیماران، سرگیجه و وزوز قابل درمان یا کنترل هستند؛ اما نتیجه کاملاً به علت زمینه ای بستگی دارد.

ممکن است سرگیجه با مانورهای درمانی، دارو یا توان بخشی دهلیزی بهبود پیدا کند. اگر وزوز با کم شنوایی همراه باشد نیز سمعک و روش های مدیریت وزوز می توانند کمک کننده باشند.

مهم تر از انتخاب یک درمان عمومی، پیدا کردن علت واقعی علائم است؛ زیرا وزوز و سرگیجه همیشه منشأ مشترک ندارند.