گرفتگی گوش چیست؟ علت کیپی گوش، روش های درمان و باز کردن گوش

گرفتگی گوش یا کیپی گوش یکی از مشکلات شایع شنوایی است که معمولاً با احساس پری، فشار، سنگینی یا خفه شنیده شدن صداها همراه می شود. این حالت ممکن است پس از حمام، هنگام سرماخوردگی، در پرواز با هواپیما یا حتی بدون علت مشخصی ایجاد شود. بعضی افراد نیز هم زمان با گرفتگی گوش، وزوز، درد یا سرگیجه را تجربه می کنند.

علت گرفتگی گوش همیشه یکسان نیست. تجمع جرم گوش، اختلال عملکرد شیپور استاش، عفونت، وجود مایع پشت پرده گوش و تغییرات فشار هوا از دلایل احتمالی آن هستند. در بعضی موارد نیز احساس کیپی گوش می تواند با بیماری های گوش داخلی، از جمله کاهش شنوایی ناگهانی، همراه باشد.

برای باز شدن گوش گرفته چه باید کرد؟ پاسخ به علت گرفتگی بستگی دارد. اگر مشکل صرفاً ناشی از تغییر فشار هوا باشد، بلعیدن یا خمیازه کشیدن ممکن است کمک کند؛ اما اگر گرفتگی با کاهش ناگهانی شنوایی همراه باشد، ارزیابی فوری ضروری است.

در ادامه، علت های مختلف کیپ شدن گوش، علائم هشدار، روش های خانگی کم خطر، قطره های گوش و درمان های تخصصی را بررسی می کنیم.

گرفتگی گوش چیست و چرا احساس کیپی ایجاد می شود؟

گرفتگی گوش به احساسی گفته می شود که در آن فرد تصور می کند گوشش بسته شده یا چیزی داخل آن قرار گرفته است. این حالت ممکن است در یک گوش یا هر دو گوش اتفاق بیفتد و با تغییر کیفیت شنیدن صداها همراه باشد.

احساس پری گوش یک علامت است، نه یک بیماری مستقل. این علامت می تواند از مشکلات گوش خارجی، گوش میانی، گوش داخلی یا حتی بعضی ساختارهای اطراف گوش ناشی شود.

برای مثال، تجمع جرم در مجرای گوش ممکن است مسیر عبور صدا را مسدود کند. در مقابل، اختلال عملکرد شیپور استاش می تواند باعث ایجاد اختلاف فشار در گوش میانی شود، بدون اینکه الزاماً مجرای گوش خارجی بسته شده باشد.

تفاوت احساس گرفتگی گوش با کاهش شنوایی

احساس گرفتگی و کاهش شنوایی ممکن است هم زمان اتفاق بیفتند، اما یکسان نیستند.

در گرفتگی گوش، فرد معمولاً احساس فشار، پری یا انسداد دارد. در کاهش شنوایی، توانایی دریافت یا تشخیص صداها کمتر می شود. گاهی فرد هر دو علامت را تجربه می کند؛ مانند زمانی که جرم گوش مسیر عبور صدا را مسدود کرده است.

نکته مهم این است که کاهش شنوایی ناگهانی گوش داخلی نیز ممکن است ابتدا به شکل احساس گرفتگی یا کیپی گوش ظاهر شود. بنابراین، اگر فرد ناگهان متوجه افت شنوایی یک گوش شد، نباید بدون معاینه فرض کند که مشکل فقط جرم گوش یا تغییر فشار است.

نقش شیپور استاش در تنظیم فشار گوش

شیپور استاش مجرایی است که گوش میانی را به قسمت پشت بینی و حلق متصل می کند. این مجرا هنگام فعالیت هایی مانند بلعیدن و خمیازه کشیدن به طور موقت باز می شود و به تنظیم فشار هوای دو طرف پرده گوش کمک می کند.

هنگام سرماخوردگی، آلرژی یا التهاب مخاط بینی، عملکرد این مجرا ممکن است مختل شود. در نتیجه، فرد احساس فشار، پری، تق تق یا کاهش شنوایی پیدا می کند.

گاهی این اختلال با تجمع مایع در گوش میانی نیز همراه می شود.

علائم گرفتگی گوش چیست؟

علائم گرفتگی گوش بسته به علت آن متفاوت است. بعضی افراد فقط احساس پری دارند، درحالی که برخی دیگر درد، وزوز یا تغییر شنوایی را نیز تجربه می کنند.

مهم ترین علائم عبارت اند از:

• احساس پری یا انسداد گوش: فرد احساس می کند گوش بسته شده یا چیزی داخل آن گیر کرده است.
• کاهش شنوایی: صداهای محیط ممکن است ضعیف تر یا خفه شنیده شوند.
• وزوز گوش: شنیدن صدای زنگ، سوت، هیس یا صداهای مشابه.
• احساس فشار: به ویژه هنگام تغییر ارتفاع یا سرماخوردگی.
• صدای تق تق یا پاپ: ممکن است هنگام بلعیدن، خمیازه کشیدن یا تغییر فشار شنیده شود.
• گوش درد: بیشتر در بعضی عفونت ها، التهاب ها یا آسیب های فشاری دیده می شود.
• ترشح گوش: ممکن است با عفونت یا آسیب پرده گوش مرتبط باشد.
• سرگیجه یا اختلال تعادل: در بعضی بیماری های گوش داخلی یا شرایط دیگر اتفاق می افتد.

وجود این علائم به تنهایی علت گرفتگی گوش را مشخص نمی کند. برای مثال، هم تجمع جرم گوش و هم بعضی بیماری های گوش داخلی می توانند با کاهش شنوایی و وزوز همراه باشند.

اگر گرفتگی گوش با کاهش ناگهانی شنوایی، سرگیجه شدید یا علائم عصبی همراه است، مراجعه پزشکی را به تعویق نیندازید.

علت گرفتگی گوش چیست؟

گرفتگی گوش می تواند علت های متعددی داشته باشد. برای انتخاب درمان مناسب، ابتدا باید مشخص شود مشکل مربوط به مجرای گوش، پرده گوش، گوش میانی یا گوش داخلی است.

۱. تجمع جرم گوش و انسداد مجرای شنوایی

جرم گوش یا سرومن (Cerumen) ماده ای طبیعی است که در مجرای گوش تولید می شود و به محافظت از پوست مجرا کمک می کند.

در حالت طبیعی، جرم گوش به تدریج به سمت بیرون حرکت می کند؛ اما گاهی تجمع بیش ازحد آن باعث انسداد نسبی یا کامل مجرا می شود.

این وضعیت ممکن است در افرادی که مجرای گوش باریک دارند، از گوش پاک کن استفاده می کنند یا به طور مکرر وسایلی مانند قالب سمعک و ایرپلاگ داخل گوش قرار می دهند، بیشتر دیده شود.

علائم احتمالی انسداد جرم گوش شامل احساس کیپی، کاهش شنوایی، وزوز و گاهی ناراحتی گوش است.

استفاده از گوش پاک کن برای خارج کردن جرم ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد و آن را به قسمت های عمیق تر مجرا فشار دهد.

۲. اختلال عملکرد شیپور استاش

اختلال عملکرد شیپور استاش (Eustachian Tube Dysfunction) زمانی اتفاق می افتد که این مجرا نتواند فشار گوش میانی را به خوبی تنظیم کند.

از عوامل احتمالی آن می توان به سرماخوردگی، آلرژی بینی، التهاب مخاط بینی و حلق و تغییرات فشار محیط اشاره کرد.

علائم این اختلال ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• احساس پری یا فشار در گوش
• خفه شنیده شدن صداها
• صدای تق تق یا پاپ
• ناراحتی هنگام پرواز یا تغییر ارتفاع
• گاهی وزوز یا درد گوش

اختلال عملکرد شیپور استاش همیشه ناشی از انسداد نیست. در بعضی افراد، این مجرا بیش ازحد باز می ماند و ممکن است فرد صدای تنفس یا صحبت کردن خودش را به صورت غیرمعمول بلند بشنود. تشخیص این حالت با نوع انسدادی تفاوت دارد.

۳. وجود مایع پشت پرده گوش

گاهی بدون وجود عفونت حاد، مایع در فضای گوش میانی جمع می شود. این وضعیت را افیوژن گوش میانی یا اوتیت میانی همراه با افیوژن (Otitis Media with Effusion) می نامند.

وجود مایع ممکن است حرکت طبیعی پرده گوش و استخوانچه های شنوایی را مختل کند و باعث کاهش شنوایی انتقالی شود.

علائم احتمالی عبارت اند از احساس پری، کاهش شنوایی و گاهی صدای تق تق.

این مشکل در کودکان شایع تر است، اما بزرگسالان نیز ممکن است به آن مبتلا شوند. در بزرگسالانی که مایع گوش میانی به صورت مداوم و یک طرفه وجود دارد، بررسی علت زمینه ای اهمیت بیشتری پیدا می کند.

۴. عفونت گوش خارجی و گوش میانی

عفونت گوش خارجی و گوش میانی هر دو ممکن است باعث احساس گرفتگی شوند، اما محل درگیری و درمان آن ها متفاوت است.

عفونت گوش خارجی (Otitis Externa): التهاب یا عفونت پوست مجرای گوش است که ممکن است پس از شنا، رطوبت طولانی مدت یا آسیب پوست مجرا ایجاد شود. درد هنگام لمس یا حرکت دادن لاله گوش، خارش، ترشح و تورم مجرا از علائم احتمالی آن هستند.

عفونت حاد گوش میانی (Acute Otitis Media): در فضای پشت پرده گوش اتفاق می افتد و ممکن است با درد، تب، کاهش شنوایی و احساس فشار همراه باشد.

همه عفونت های گوش به درمان یکسان نیاز ندارند و مصرف آنتی بیوتیک نیز برای همه موارد ضروری نیست.

۵. تغییر فشار هوا و باروتروما

باروتروما یا آسیب ناشی از اختلاف فشار زمانی اتفاق می افتد که فشار محیط سریع تر از توان تنظیم فشار گوش میانی تغییر کند.

این وضعیت ممکن است هنگام پرواز با هواپیما، غواصی یا تغییر ارتفاع ایجاد شود.

در موارد خفیف، فرد احساس پری یا فشار می کند. در موارد شدیدتر ممکن است درد قابل توجه، کاهش شنوایی، سرگیجه یا آسیب پرده گوش اتفاق بیفتد.

بلعیدن، خمیازه کشیدن و جویدن آدامس در برخی شرایط به تنظیم فشار کمک می کنند، اما اگر درد شدید یا آسیب احتمالی وجود داشته باشد، نباید با مانورهای پرفشار تلاش کرد گوش را باز کرد.

۶. بیماری منیر و اختلالات گوش داخلی

بیماری منیر (Ménière’s Disease) یکی از اختلالات گوش داخلی است که می تواند با احساس پری گوش همراه باشد.

علائم شناخته شده آن شامل حملات سرگیجه، وزوز، تغییرات شنوایی و احساس فشار یا پری گوش است.

کاهش شنوایی در مراحل اولیه ممکن است نوسان داشته باشد و در بعضی موارد فرکانس های پایین را بیشتر درگیر کند.

بااین حال، وجود گرفتگی گوش و سرگیجه به تنهایی برای تشخیص بیماری منیر کافی نیست. تشخیص به بررسی الگوی علائم، شنوایی سنجی و کنارگذاشتن علت های دیگر نیاز دارد.

۷. سایر علت های کمتر شایع گرفتگی گوش

علاوه بر علت های رایج، بعضی شرایط دیگر نیز ممکن است با احساس کیپی گوش همراه باشند؛ از جمله:

• وجود جسم خارجی در مجرای گوش
• مشکلات مفصل گیجگاهی فکی (TMJ)
• بعضی اختلالات گوش داخلی
• کاهش شنوایی ناگهانی حسی عصبی
• برخی مشکلات ساختاری یا توده های ناحیه گوش، بینی و حلق

توده های ناحیه پشت بینی از علت های نادر اختلال عملکرد شیپور استاش هستند. بااین حال، در مواردی مانند افیوژن یک طرفه و مداوم گوش میانی در بزرگسالان، پزشک ممکن است بررسی ناحیه پشت بینی را ضروری بداند.

جدول مقایسه علت های گرفتگی گوش

این جدول صرفاً برای شناخت علت های احتمالی است و جایگزین تشخیص پزشکی نمی شود.

علت گرفتگی گوش در شرایط مختلف چیست؟

زمان شروع گرفتگی و شرایطی که قبل از آن اتفاق افتاده اند، می توانند سرنخ هایی درباره علت احتمالی مشکل فراهم کنند. برای مثال، کیپ شدن گوش پس از حمام با گرفتگی گوش هنگام سرماخوردگی یا کاهش ناگهانی شنوایی، لزوماً علت یکسانی ندارد.

علت گرفتگی گوش در سرماخوردگی

گرفتگی گوش هنگام سرماخوردگی معمولاً با التهاب مخاط بینی و حلق و اختلال عملکرد شیپور استاش ارتباط دارد.

در شرایط طبیعی، شیپور استاش هنگام بلعیدن یا خمیازه کشیدن باز می شود و فشار گوش میانی را تنظیم می کند. اما هنگام سرماخوردگی، التهاب بافت های اطراف دهانه این مجرا ممکن است تهویه طبیعی گوش میانی را مختل کند.

در نتیجه، فرد ممکن است احساس پری، فشار یا خفه شنیده شدن صداها داشته باشد. گاهی نیز مایع پشت پرده گوش جمع می شود.

در بسیاری از موارد، با بهبود التهاب ناشی از سرماخوردگی، احساس گرفتگی نیز کمتر می شود. بااین حال، اگر کاهش شنوایی قابل توجه، درد شدید، تب یا علائم مداوم وجود دارد، معاینه پزشکی ضروری است.

علت گرفتگی گوش بعد از حمام یا شنا

یکی از علت های احتمالی کیپی گوش بعد از حمام، باقی ماندن آب در مجرای گوش خارجی است.

گاهی تجمع جرم گوش نیز در ایجاد این احساس نقش دارد. تماس با آب ممکن است باعث تغییر وضعیت جرم و تشدید احساس انسداد شود.

در بعضی افراد، به ویژه پس از شنا یا تماس طولانی با رطوبت، التهاب گوش خارجی نیز ممکن است ایجاد شود. این وضعیت معمولاً با درد، خارش یا حساسیت مجرای گوش همراه است.

برای کاهش احتمال مشکل، می توان سر را به آرامی به سمت گوش درگیر خم کرد تا آب احتمالی خارج شود و قسمت بیرونی گوش را با حوله نرم خشک کرد.

اگر گرفتگی ادامه دارد، نباید با گوش پاک کن، سنجاق یا سایر وسایل برای خارج کردن آب یا جرم تلاش کرد.

علت گرفتگی گوش در هواپیما و تغییر ارتفاع

هنگام بلندشدن یا فرود هواپیما، فشار هوای محیط تغییر می کند. اگر شیپور استاش نتواند فشار گوش میانی را به سرعت تنظیم کند، ممکن است احساس کیپی یا درد ایجاد شود.

این مشکل هنگام فرود هواپیما برای برخی افراد بیشتر احساس می شود.

بلعیدن، خمیازه کشیدن و جویدن آدامس ممکن است به باز شدن موقت شیپور استاش و تنظیم فشار کمک کنند.

اگر پس از پرواز درد شدید، سرگیجه قابل توجه یا کاهش شنوایی ادامه دار وجود دارد، باید احتمال باروتروما یا سایر مشکلات گوش بررسی شود.

علت کیپ شدن ناگهانی گوش

کیپ شدن ناگهانی گوش ممکن است به دلیل جرم گوش، تغییر فشار یا مشکلات گوش میانی اتفاق بیفتد. بااین حال، یکی از مهم ترین علت هایی که نباید نادیده گرفته شود، کاهش شنوایی ناگهانی حسی عصبی است.

در این وضعیت، مشکل در گوش داخلی یا مسیر عصبی شنوایی رخ می دهد و ممکن است فرد آن را صرفاً به شکل احساس بسته شدن گوش توصیف کند.

اگر شنوایی طی چند ساعت یا چند روز به طور ناگهانی کاهش یافته است، نباید برای امتحان کردن قطره یا درمان خانگی منتظر ماند.

راهنمای NICE توصیه می کند کاهش شنوایی که طی سه روز یا کمتر ایجاد شده و در ۳۰ روز گذشته رخ داده است، در صورتی که علت واضحی در گوش خارجی یا میانی نداشته باشد، برای ارزیابی تخصصی ظرف ۲۴ ساعت ارجاع شود.

علت گرفتگی یک طرفه یا مداوم گوش

گاهی فرد فقط در گوش راست یا چپ احساس پری و گرفتگی دارد. این حالت می تواند به علت هایی مانند تجمع جرم، اختلال شیپور استاش، مایع گوش میانی یا بیماری های گوش داخلی مرتبط باشد.

اگر گرفتگی یک طرفه مداوم باشد، به ویژه همراه با کاهش شنوایی، وزوز گوش و  سرگیجه، بررسی تخصصی اهمیت دارد.

در بزرگسالانی که مایع پشت پرده گوش به صورت یک طرفه و مداوم وجود دارد، ممکن است پزشک برای بررسی علت انسداد شیپور استاش، ناحیه پشت بینی را نیز معاینه کند.

چه زمانی گرفتگی گوش خطرناک است؟

بیشتر موارد احساس گرفتگی گوش به علت های قابل بررسی و قابل درمان ایجاد می شوند؛ اما بعضی علائم می توانند نشان دهنده شرایطی باشند که نباید تشخیص و درمان آن ها به تأخیر بیفتد.

علائمی که به ارزیابی فوری نیاز دارند

در شرایط زیر باید فوراً برای دریافت خدمات پزشکی اقدام کرد:

• کاهش ناگهانی شنوایی: به ویژه اگر طی سه روز یا کمتر اتفاق افتاده باشد، حتی اگر فرد فقط احساس کیپی گوش داشته باشد.
• علائم مشکوک به سکته: ضعف یک سمت بدن، افتادگی صورت، اختلال گفتار یا تغییر ناگهانی وضعیت عصبی.
• سرگیجه حاد و شدید: به خصوص اگر فرد نتواند بدون کمک بایستد یا راه برود.
• آسیب شدید گوش یا سر: به ویژه همراه با خونریزی، کاهش شنوایی یا سرگیجه شدید.
• کاهش شنوایی همراه با ضعف یا بی حسی صورت: نیازمند ارزیابی فوری است.

در موارد مشکوک به سکته، باید از خدمات اورژانس استفاده شود.

به نقل از مؤسسه NICE در راهنمای Hearing loss in adults: assessment and management:

“refer immediately (to be seen within 24 hours)”

ترجمه: «بلافاصله ارجاع دهید تا بیمار ظرف ۲۴ ساعت ویزیت شود.»

این توصیه مربوط به شرایط مشخص کاهش شنوایی ناگهانی است، نه همه موارد گرفتگی گوش.

چه زمانی باید برای معاینه گوش مراجعه کرد؟

در شرایط زیر نیز بهتر است برای بررسی علت گرفتگی به پزشک مراجعه شود:

• احساس گرفتگی که برطرف نمی شود یا مرتب تکرار می شود.
• گوش درد قابل توجه یا تب.
• خروج ترشح یا خون از گوش.
• کاهش شنوایی تدریجی یا مداوم.
• احساس پری یک طرفه که ادامه پیدا می کند.
• وزوز یا سرگیجه همراه با گرفتگی گوش.

نکته: هیچ مدت زمان مشخصی مانند «یک روز» یا «سه روز» برای بی خطر دانستن همه موارد گرفتگی گوش وجود ندارد. نوع علائم و نحوه شروع آن ها در تعیین فوریت مراجعه مهم تر است.

برای گرفتگی گوش چه کنیم؟ روش های خانگی و ایمن

بعضی روش های ساده ممکن است برای گرفتگی ناشی از تغییر فشار هوا مفید باشند. بااین حال، این اقدامات برای همه علت های کیپی گوش مناسب نیستند.

اگر گرفتگی با کاهش ناگهانی شنوایی، درد شدید، ترشح یا سرگیجه شدید همراه است، نباید درمان خانگی را جایگزین ارزیابی پزشکی کرد.

بلعیدن، خمیازه کشیدن و جویدن آدامس

هنگام بلعیدن و خمیازه کشیدن، عضلات اطراف شیپور استاش فعال می شوند و ممکن است این مجرا برای مدت کوتاهی باز شود.

به همین دلیل، در شرایطی مانند پرواز یا تغییر ارتفاع، اقدامات زیر ممکن است به کاهش احساس فشار کمک کنند:

• نوشیدن جرعه های کوچک آب
• بلعیدن مکرر بزاق
• خمیازه کشیدن
• جویدن آدامس، در صورت نداشتن مشکل فک

این روش ها بیشتر برای مشکلات مرتبط با تنظیم فشار گوش میانی کاربرد دارند و نمی توانند جرم فشرده گوش یا بیماری های گوش داخلی را درمان کنند.

چگونه باد گوش را خالی کنیم؟

عبارت «باد گوش» معمولاً برای توصیف احساس فشار یا هوای محبوس شده در گوش استفاده می شود. بااین حال، در بسیاری از موارد مشکل اصلی، اختلاف فشار دو طرف پرده گوش یا اختلال عملکرد شیپور استاش است.

اگر علت گرفتگی تغییر فشار باشد، بلعیدن و خمیازه کشیدن ممکن است به تنظیم آن کمک کنند.

گاهی فرد هنگام باز شدن شیپور استاش صدای تق تق یا پاپ می شنود و احساس می کند گوشش باز شده است.

اگر این روش ها مؤثر نبودند، نباید با واردکردن فشار زیاد به بینی و گوش برای باز کردن آن تلاش کرد.

مانور والسالوا؛ روش انجام و موارد احتیاط

مانور والسالوا (Valsalva Maneuver) یکی از روش هایی است که در بعضی شرایط برای کمک به تنظیم فشار گوش میانی استفاده می شود.

در این روش، فرد بینی خود را می گیرد، دهان را می بندد و بسیار آرام تلاش می کند هوا را به سمت بینی بسته هدایت کند.

این مانور باید با فشار بسیار ملایم انجام شود. واردکردن فشار شدید می تواند به گوش آسیب برساند.

اگر فرد درد گوش، ترشح، احتمال سوراخ بودن پرده گوش، عفونت فعال یا سابقه جراحی گوش دارد، نباید بدون نظر پزشک این مانور را انجام دهد.

در صورت ایجاد درد یا سرگیجه هنگام انجام مانور، باید فوراً آن را متوقف کرد.

برای گرفتگی گوش بعد از حمام چه کنیم؟

اگر احساس می کنید آب داخل گوش باقی مانده است، می توانید سر را به آرامی به سمت گوش درگیر خم کنید و اجازه دهید آب احتمالی خارج شود.

خشک کردن قسمت بیرونی گوش با حوله نرم نیز می تواند کمک کننده باشد.

از واردکردن گوش پاک کن، دستمال پیچیده شده یا وسایل دیگر به داخل مجرا خودداری کنید. این کار ممکن است باعث تحریک پوست یا فشرده شدن جرم گوش شود.

اگر گرفتگی همراه با درد، خارش شدید یا ترشح است، احتمال التهاب گوش خارجی باید بررسی شود.

چه کارهایی برای باز کردن گوش نباید انجام داد؟

برخی روش های خانگی ممکن است به جای رفع گرفتگی، باعث آسیب گوش شوند:

• واردکردن گوش پاک کن، سنجاق یا اجسام تیز به مجرای گوش.
• انجام مکرر و پرفشار مانور والسالوا.
• ریختن قطره های نامشخص یا ترکیبات خانگی داخل گوش.
• استفاده از شمع گوش برای خارج کردن جرم.
• شست وشوی گوش با فشار آب یا وسایل غیراستاندارد.
• تلاش برای خارج کردن جسم خارجی با ابزار خانگی.
• به تعویق انداختن مراجعه هنگام کاهش ناگهانی شنوایی.

به نقل از NHS در مقاله Earwax build-up:

“Do not use your fingers or any objects like cotton buds”

ترجمه: «برای خارج کردن جرم گوش از انگشتان یا اشیایی مانند گوش پاک کن استفاده نکنید.»

این توصیه برای جلوگیری از آسیب مجرا و فشرده شدن بیشتر جرم گوش اهمیت دارد.

درمان گرفتگی گوش بر اساس علت

بهترین درمان گرفتگی گوش به علت ایجاد آن بستگی دارد. برای مثال، روش مناسب برای خارج کردن جرم گوش با درمان عفونت گوش میانی یا اختلال شیپور استاش متفاوت است.

به همین دلیل، اگر علت گرفتگی مشخص نیست یا علائم ادامه دارند، بهتر است پیش از مصرف دارو یا قطره، گوش معاینه شود.

۱. درمان گرفتگی گوش ناشی از جرم

اگر معاینه نشان دهد که جرم فشرده باعث انسداد مجرای گوش شده است، درمان ممکن است شامل استفاده از قطره های نرم کننده جرم یا خارج کردن آن با روش های تخصصی باشد.

روش های رایج تخلیه جرم عبارت اند از:

• میکروساکشن یا خارج کردن جرم با دستگاه مکنده
• شست وشوی کنترل شده با دستگاه مناسب
• خارج کردن جرم با ابزار تخصصی زیر دید مستقیم

انتخاب روش به مقدار و وضعیت جرم، سلامت پرده گوش، سابقه بیماری یا جراحی گوش و امکانات موجود بستگی دارد.

اگر پس از تخلیه کامل جرم، احساس گرفتگی یا کاهش شنوایی همچنان وجود داشته باشد، باید علت های دیگر بررسی شوند.

۲. درمان اختلال عملکرد شیپور استاش

درمان اختلال شیپور استاش به نوع اختلال و علت زمینه ای آن بستگی دارد.

اگر مشکل با سرماخوردگی همراه باشد، ممکن است با کاهش التهاب بینی و حلق به تدریج بهبود پیدا کند. در افراد مبتلا به آلرژی بینی نیز کنترل مناسب آلرژی می تواند بخشی از درمان باشد.

در بعضی شرایط، پزشک ممکن است از داروهای بینی یا روش های دیگر استفاده کند. بااین حال، آنتی هیستامین ها، داروهای ضداحتقان و اسپری های بینی درمان قطعی همه انواع اختلال شیپور استاش نیستند.

مصرف دارو باید بر اساس تشخیص و شرایط فرد انجام شود.

۳. درمان عفونت گوش

درمان عفونت گوش خارجی با عفونت گوش میانی متفاوت است.

در بعضی عفونت های گوش خارجی، پزشک ممکن است قطره های آنتی بیوتیک یا داروهای موضعی دیگر تجویز کند. گاهی نیز پاک سازی تخصصی مجرا برای اثرگذاری بهتر درمان لازم می شود.

در عفونت گوش میانی، تصمیم درباره درمان به سن بیمار، شدت علائم، یافته های معاینه و احتمال عفونت باکتریایی بستگی دارد.

همه موارد عفونت گوش به آنتی بیوتیک نیاز ندارند و مصرف خودسرانه آن توصیه نمی شود.

۴. درمان مایع پشت پرده گوش

درمان مایع گوش میانی به مدت زمان تجمع مایع، میزان کاهش شنوایی، سن بیمار و علت احتمالی بستگی دارد.

در برخی موارد، مایع بدون مداخله خاصی به تدریج برطرف می شود. بااین حال، اگر مشکل طولانی شود یا بر شنوایی و عملکرد روزمره تأثیر بگذارد، ارزیابی تخصصی لازم است.

پزشک ممکن است از معاینه گوش، تمپانومتری و شنوایی سنجی برای بررسی وضعیت استفاده کند.

در موارد منتخب، به ویژه هنگامی که مشکل پایدار و همراه با اختلال شنوایی قابل توجه است، مداخلات تخصصی مانند قرار دادن لوله تهویه گوش ممکن است مطرح شوند.

۵. درمان گرفتگی گوش ناشی از تغییر فشار

اگر گرفتگی پس از پرواز یا تغییر ارتفاع ایجاد شده و علائم خفیف باشند، بلعیدن، خمیازه کشیدن و گذشت زمان ممکن است به بهبود کمک کنند.

در مواردی که درد شدید، کاهش شنوایی قابل توجه، سرگیجه یا احتمال آسیب پرده گوش وجود دارد، معاینه ضروری است.

درمان باروتروما بسته به شدت آسیب متفاوت است و ممکن است از مراقبت و پیگیری تا مداخلات تخصصی متغیر باشد.

۶. درمان بیماری های گوش داخلی

اگر احساس کیپی گوش ناشی از بیماری گوش داخلی باشد، درمان باید متناسب با تشخیص انجام شود.

برای مثال، بیماری منیر ممکن است به برنامه ای برای مدیریت حملات سرگیجه، بررسی شنوایی و درمان های تخصصی نیاز داشته باشد.

در کاهش شنوایی ناگهانی حسی عصبی، پزشک ممکن است درمان با کورتیکواستروئید را در شرایط مناسب در نظر بگیرد. شروع به موقع بررسی و درمان اهمیت دارد.

استفاده از قطره گوش یا جرم گیری، درمان کاهش شنوایی ناشی از گوش داخلی نیست.

جدول روش های درمان گرفتگی گوش

بهترین قطره برای گرفتگی گوش چیست؟

انتخاب بهترین قطره برای گرفتگی گوش به علت مشکل بستگی دارد. هیچ قطره ای وجود ندارد که بتواند همه انواع کیپی گوش را درمان کند.

اگر علت گرفتگی، جرم فشرده باشد، ممکن است قطره نرم کننده جرم مفید باشد. اما اگر مشکل ناشی از اختلال شیپور استاش، مایع پشت پرده گوش یا بیماری گوش داخلی باشد، این قطره ها معمولاً علت اصلی را برطرف نمی کنند.

قطره های نرم کننده جرم گوش

قطره های نرم کننده جرم برای کمک به نرم شدن یا خارج شدن جرم فشرده استفاده می شوند.

بسته به فرآورده موجود و شرایط فرد، ممکن است از ترکیباتی مانند روغن های مناسب گوش، بی کربنات سدیم یا فرآورده های حاوی کاربامید پراکسید استفاده شود.

قطره گلیسیرین فنیکه نیز از فرآورده هایی است که در برخی بازارها برای مشکلات گوش عرضه می شود؛ اما نباید آن را بدون بررسی ترکیب، موارد مصرف و وضعیت پرده گوش، بهترین گزینه برای همه افراد دانست.

در راهنمای بالینی انجمن گوش، حلق و بینی و جراحی سر و گردن آمریکا، استفاده از مواد نرم کننده جرم یکی از گزینه های مدیریت انسداد جرم گوش معرفی شده است؛ بااین حال، شواهد برتری قطعی یک فرآورده بر همه گزینه های دیگر را نشان نمی دهند.

قطره های آنتی بیوتیک و ضدالتهاب

اگر گرفتگی ناشی از بعضی عفونت های گوش خارجی باشد، پزشک ممکن است قطره های دارویی تجویز کند.

برای مثال، قطره های حاوی سیپروفلوکساسین در برخی عفونت های باکتریایی گوش کاربرد دارند. فرآورده های ضدالتهاب نیز در شرایط مشخص ممکن است تجویز شوند.

بااین حال، قطره آنتی بیوتیک برای درمان جرم گوش یا اختلال عملکرد شیپور استاش مناسب نیست.

همچنین بسیاری از مشکلات گوش میانی را نمی توان با ریختن قطره در مجرای گوش خارجی درمان کرد؛ زیرا پرده گوش سالم مانع رسیدن مستقیم قطره به فضای گوش میانی می شود.

چه زمانی نباید خودسرانه از قطره گوش استفاده کرد؟

در شرایط زیر، پیش از مصرف قطره باید نظر پزشک گرفته شود:

• احتمال سوراخ بودن پرده گوش
• خروج ترشح یا خون از گوش
• گوش درد شدید یا آسیب اخیر
• سابقه جراحی گوش یا وجود لوله تهویه
• کاهش ناگهانی شنوایی
• نامشخص بودن علت گرفتگی

بخوانید: بهترین قطره گوش جرمگیری

برخی قطره ها در صورت آسیب پرده گوش ممکن است نامناسب یا آسیب رسان باشند. بنابراین، انتخاب فرآورده باید با توجه به وضعیت گوش انجام شود.

جرم گیری گوش چگونه انجام می شود؟

اگر جرم گوش باعث کاهش شنوایی، احساس انسداد یا جلوگیری از معاینه پرده گوش شده باشد، ممکن است تخلیه آن ضروری شود.

روش جرم گیری باید متناسب با شرایط گوش انتخاب شود. برخلاف تصور رایج، ساکشن گوش تنها روش معتبر خارج کردن جرم گوش نیست و شست وشوی کنترل شده نیز در افراد مناسب کاربرد دارد.

ساکشن یا میکروساکشن گوش

در روش میکروساکشن (Microsuction)، فرد آموزش دیده با استفاده از دستگاه مکنده و دید مناسب، جرم را از مجرای گوش خارج می کند.

این روش ممکن است برای بعضی افراد، به ویژه زمانی که شست وشو مناسب نیست، انتخاب خوبی باشد.

بااین حال، میکروساکشن نیز بدون خطر نیست. صدای دستگاه، ناراحتی، تحریک مجرا یا آسیب احتمالی از مواردی هستند که باید در انتخاب روش در نظر گرفته شوند.

شست وشوی گوش با آب

در شست وشوی گوش، از جریان کنترل شده آب با دمای مناسب برای کمک به خارج کردن جرم استفاده می شود.

این روش با شست وشوی دستی قدیمی و پرفشار تفاوت دارد.

راهنمای NICE استفاده از دستگاه شست وشوی الکترونیکی را در کنار میکروساکشن و روش های دستی، برای افراد مناسب و توسط فرد آموزش دیده مجاز می داند. در مقابل، شست وشوی دستی با سرنگ را توصیه نمی کند.

شست وشو برای همه افراد مناسب نیست؛ برای مثال، وجود سوراخ پرده گوش، بعضی جراحی های قبلی یا عفونت فعال ممکن است مانع استفاده از آن شود.

خارج کردن جرم با ابزار تخصصی

در بعضی موارد، جرم گوش با ابزارهایی مانند قلاب، کورت یا پروب مخصوص و زیر دید مستقیم خارج می شود.

این روش ممکن است برای جرم هایی که محل و شکل مناسبی دارند کاربرد داشته باشد.

استفاده از این ابزارها به مهارت و دید کافی نیاز دارد و نباید در خانه انجام شود.

به نقل از NICE در راهنمای Hearing loss in adults: assessment and management:

“ear irrigation using an electronic irrigator, microsuction or another method”

ترجمه: «شست وشوی گوش با دستگاه الکترونیکی، میکروساکشن یا روش دیگری برای خارج کردن جرم گوش.»

این توصیه نشان می دهد که انتخاب روش باید متناسب با شرایط بیمار و توسط فرد دارای آموزش و تجهیزات مناسب انجام شود.

گرفتگی گوش چگونه تشخیص داده می شود؟

برای تشخیص علت گرفتگی گوش، پزشک یا شنوایی شناس ابتدا درباره زمان شروع علائم، سابقه بیماری و مشکلات شنوایی سؤال می کند.

سپس بر اساس علائم و یافته های معاینه، بررسی های مناسب انتخاب می شوند.

معاینه گوش با اتوسکوپ

اتوسکوپ وسیله ای است که امکان مشاهده مجرای گوش و پرده گوش را فراهم می کند.

با استفاده از این وسیله می توان بعضی علت های گرفتگی، مانند جرم فشرده، التهاب مجرا، جسم خارجی یا تغییرات ظاهری پرده گوش را شناسایی کرد.

معاینه گوش یکی از مراحل مهم تشخیص است؛ زیرا قبل از تجویز قطره یا اقدام به جرم گیری باید وضعیت مجرا و پرده گوش مشخص شود.

شنوایی سنجی برای بررسی کاهش شنوایی

اگر گرفتگی با کاهش شنوایی همراه باشد، انجام تست های شنوایی سنجی می تواند به تشخیص نوع و شدت مشکل کمک کند.

در شنوایی سنجی تون خالص (Pure Tone Audiometry)، آستانه شنیدن صداها در فرکانس های مختلف اندازه گیری می شود.

نتایج آزمون می توانند به افتراق کم شنوایی انتقالی از کم شنوایی حسی عصبی کمک کنند.

برای مثال، در انسداد جرم گوش یا بعضی مشکلات گوش میانی ممکن است کم شنوایی انتقالی دیده شود؛ درحالی که بیماری های گوش داخلی می توانند با کم شنوایی حسی عصبی همراه باشند.

تمپانومتری برای بررسی وضعیت گوش میانی

تمپانومتری (Tympanometry) آزمونی است که تغییرات حرکت پرده گوش و عملکرد گوش میانی را در پاسخ به تغییر فشار بررسی می کند.

این آزمون ممکن است در ارزیابی شرایطی مانند مایع پشت پرده گوش یا بعضی اختلالات فشار گوش میانی کمک کننده باشد.

البته نتیجه تمپانومتری به تنهایی برای تشخیص همه مشکلات شیپور استاش کافی نیست و باید در کنار شرح حال و معاینه تفسیر شود.

آزمایش های تکمیلی در موارد خاص

بسته به علائم، پزشک ممکن است بررسی های دیگری نیز درخواست کند؛ از جمله:

• آزمون های تکمیلی شنوایی برای بررسی دقیق تر عملکرد سیستم شنوایی
• آزمایش های تعادل در افراد دارای سرگیجه
• تصویربرداری در صورت وجود نشانه های مشخص عصبی یا ساختاری
• معاینه ناحیه پشت بینی در برخی موارد گرفتگی یا مایع یک طرفه و مداوم گوش میانی

MRI و سی تی اسکن برای همه افراد دارای گرفتگی گوش لازم نیستند.

چگونه از گرفتگی گوش پیشگیری کنیم؟

همه علت های گرفتگی گوش قابل پیشگیری نیستند، اما رعایت برخی نکات می تواند احتمال تجمع جرم، التهاب مجرا یا مشکلات مرتبط با تغییر فشار را کاهش دهد.

• از گوش پاک کن برای تمیزکردن داخل گوش استفاده نکنید. جرم گوش معمولاً به طور طبیعی به سمت بیرون حرکت می کند.
• پس از حمام یا شنا، گوش خارجی را به آرامی خشک کنید. از واردکردن اشیا به مجرا خودداری کنید.
• آلرژی و مشکلات بینی را در صورت نیاز پیگیری کنید. التهاب بینی ممکن است در بعضی افراد بر عملکرد شیپور استاش تأثیر بگذارد.
• هنگام پرواز، بلعیدن و خمیازه کشیدن را فراموش نکنید. این اقدامات ممکن است به تنظیم فشار کمک کنند.
• در صورت سابقه عفونت مکرر گوش پس از شنا، درباره روش های محافظت از گوش مشورت کنید.
• اگر مرتب دچار گرفتگی گوش می شوید، علت را بررسی کنید. استفاده مکرر از قطره بدون تشخیص ممکن است مشکل اصلی را پنهان کند.

افرادی که از انواع سمعک یا قالب داخل گوشی استفاده می کنند نیز بهتر است در صورت احساس انسداد، وضعیت مجرای گوش و تجمع احتمالی جرم را بررسی کنند.

جمع بندی، گرفتگی گوش

گرفتگی گوش یا کیپی گوش ممکن است به دلایل مختلفی مانند تجمع جرم، اختلال شیپور استاش، عفونت، مایع گوش میانی یا تغییرات فشار هوا ایجاد شود. بعضی موارد با اقدامات ساده بهبود پیدا می کنند، اما درمان مناسب همیشه به علت زمینه ای بستگی دارد.

اگر گرفتگی گوش با کاهش ناگهانی شنوایی، سرگیجه شدید یا علائم عصبی همراه است، ارزیابی فوری پزشکی ضروری است. در موارد مداوم نیز معاینه گوش، شنوایی سنجی و گاهی تمپانومتری می توانند به تشخیص کمک کنند.

برای بررسی وضعیت شنوایی و دریافت راهنمایی درباره خدمات شنوایی سنجی می توانید از طریق صفحه تماس با سمعک پیروزی اقدام کنید.